SRK-werkgroepen van start met Tsjernobylproject

Zaterdag 13 november 2010

Stichting Rusland Kinderhulp (SRK) is één de van de initiatiefnemer van het project "Tsjernobyl 25 jaar na dato", zulks ter herinnering aan het feit dat het op 26 april 2011 al weer 25 jaar geleden is dat de wereld werd opgeschrikt door de kernreactorramp van Tsjernobyl. Samen met het Landelijk Platform hulp aan Tsjernobylkinderen, met VUconnected en met het Nederlands Bijbelgenootschap organiseert SRK een herdenking tijdens de landelijke manifestatie van 23 april 2011 in de Christelijke Hogeschool Windesheim te Zwolle.

Vanmorgen om 9.30 uur opent SRK-voorzitter Klaas Koops de landelijke ontmoetingsdag voor alle plaatselijke werkgroepen van deze humanitaire hulp-stichting. Deze projectstart-bijeenkomst wordt gehouden in kerkelijk centrum Trias te Meppel, waar we te gast zijn bij de SRK-werkgroep Meppel. Vandaag krijgen alle aanwezige SRK-werkgroepen informatie over met name de aanleiding, de doelen en de plannen met betrekking tot deze landelijke Tsjernobyl-herdenking in 2011. Als leden van het "Landelijk Comité Tsjernobyl 25 jaar na dato" wonen wij deze bijeenkomst bij om die informatie te verstrekken, teneinde landelijk en regionaal goed van start te kunnen gaan met dit bijzondere project. Volgend jaar willen we op nationaal niveau maximaal aandacht vragen voor de negatieve, maar zeker ook de positieve gevolgen van de Tsjernobyl-ramp. Ons accent komt te liggen op de ooggetuigen van de ramp, op de kracht van het Nederlandse vrijwilligerswerk in dezen en op de solidariteit(sgedachte) die Nederlandse en Witrussische gezinnen heeft doen verbinden en die (lands- en andere) grenzen heeft doen vervagen.

Het eerste deel van het programma is een presentatie van medecomitélid Geert Metselaar, adviseur van het SRK-bestuur. Geert vertelt over de plannen die in internationaal verband worden ontplooid door de Duitse organisaties "Internationales Bildungs- und Begegnungswerk Dortmund" en "Eustory AISBL Hamburg", het Geschiedenis Netwerk voor Europese Jongeren. Metselaar vertelt onder andere over een boekpresentatie, een herinneringstentoonstelling die we ook naar Nederland halen, een internationale conferentie in het Witrussiche Minsk, een seminar in Berlijn, de Dortmunder Erklärung, de Deutsche Kirchentag die in dit teken komt te staan, het concert van de Berliner Phylharmoniker, de bijeenkomst met de Deutsche Bundestag, de Vredesmars van Minsk naar Genève en over nog veel meer activiteiten.

Daarna verzorg ik een presentatie over mijn functie als lid van het Landelijk Comité Tsjernobyl 25 jaar na dato. Doel is dat de Nederlandse organisaties die ik in dezen vertegenwoordig optimaal aansluiting vinden op dit landelijke herdenkingsproject. Ik vertel over de participatie van VUconnected, het samenwerkingsverband van de Vereniging VU-Windesheim, de Vrije Universiteit, VU-medisch centrum, GGZ inGeest en de Christelijke Hogeschool Windesheim, die onder andere haar Zwolse locatie beschikbaar stelt voor deze landelijke herdenkingsdag. Behalve op deze herdenkingsdag in Zwolle zullen voor en na deze dag ook her en der in het land VUconnected-activiteiten in den lande worden georganiseerd. De andere organisatie die ik in dit landelijk comité vertegenwoordig, is het Nederlands Bijbelgenootshap, dat deze herdenkingsactiviteiten middels fondsenwerving mede verdieping zal geven met een bijbelverspreidingsproject in Wit-Rusland, in samenwerking met het Witrussische Bijbelgenootschap.

Tijdens het tweede gedeelte van deze bijeenkomst in Meppel inventariseren we wat de diverse SRK-werkgroepen inmiddels aan ideeën voor hun regio hebben gegenereerd om optimaal aan te sluiten bij deze landelijke herdenking. Daarbij proberen we zoveel mogelijk landelijke, regionale en lokale afstemming te realiseren en geven we elkaar tips en suggesties om de door ons verder uit te werken activiteiten optimaal op elkaar te laten aansluiten. Mooi is het om te constateren hoe gemotiveerd de aanwezige werkgroepsleden zijn om er met elkaar volgend jaar iets moois van te maken. We verwachten dat deze herdenkingsactiviteiten en het feit dat het dan precies 25 jaar na dato is, veel media-aandacht zal krijgen. Verwacht mag worden dat het enthousiasme van de vertegenwoordigers van alle deelnemende organisaties garant zal staan voor een indrukwekkende herdenking.

Van een Wit-Russische naar een Nederlandse bruiloft (deel 4)

Zaterdag 30 augustus 2008

De tweede bruiloftsdag van Oxcana & Pasha - die in kleiner (familie-)verband wordt gevierd - kunnen Durkje en ik nu helaas niet meer bijwonen. Vandaag is het namelijk de dag dat Durkje haar broer & schoonzus hun bruiloft vieren in een beachclub nabij Zandvoort. Het is ons met enig gepuzzel uiteindelijk gelukt om een reisschema samen te stellen waarbij we de beide bruiloften op twee opeenvolgende dagen kunnen bijwonen.

We staan dus vroeg op en zitten om 8.00 uur in de auto van Sasha & Natasha, die ons - samen met Sveta - van Mogilev naar het vliegveld in Minsk rijden. Een gezellige autorit waarin we met z'n vijven dankbaar terugblikken op de prachtige trouwdag van Pasha & Oxcana.

Met Sasha & Natasha hebben we in de afgelopen dagen en ook tijdens ons bezoek in 2003 intensief opgetrokken. Sasha spreekt alleen Wit-Russisch, maar slaagt er door zijn gedrevenheid en doorzettingsvermogen - en met hulp van Natasha - toch in om alles duidelijk te maken. Van Sasha moeten we snel weer terugkomen, bij voorkeur in de kerstvakantie, zodat hij me mee kan nemen naar het waterrijke natuurgebied rond Vitebsk nabij de Russische grens, om daar samen met hem te gaan ijsvissen. Volgens Sasha vangen we dan veel grote snoek. Sasha zorgt altijd voor avontuur in "zijn" natuur, dus dat belooft in elk geval wat moois te worden.

Op de autoweg M4 - 20 kilometer vóór Minsk - trapt Sasha ineens op de rem, rijdt een stukje achteruit, steekt de beide rijbanen over en rijdt een onverhard pad op dat een bosgebied in gaat. Sasha roept triomfantelijk dat zijn broer en zijn zus hier beiden een datsha in het bos hebben. De datsha van Sasha & Natasha hebben we in 2003 nabij Vitebsk al eens bezocht. Een datsha is een uit de kluiten gewassen soort volkstuin met daarop een zelfgebouwd houten buitenverblijf. Veel Wit-Russen hebben een datsha, waar ze nagenoeg alle vrije dagen in de natuur doorbrengen.

Na vijf minuten over hobbelige bospaden met diepe kuilen met water gereden te hebben, komen we op een grote open plek in het bos, waar een vijftal datsha's gegroepeerd zijn. Sasha parkeert de auto bij de datsha van zijn broer, stapt uit en brult de namen van zijn broer en zus. Uit drie verschillende richtingen komen Sasha zijn broer & schoonzus en zijn zuster aanlopen. We worden hartelijk ontvangen en krijgen een rondleiding door de datsha van Sasha's broer. Het is een met veel kunst en vliegwerk gebouwd huis van nota bene drie verdiepingen, samengesteld uit allerlei soorten bouwmaterialen. In de keuken staat een enorme steenoven en in een teiltje op het aanrecht liggen twee grote, pasgevangen karpers, die later op de dag gegeten worden.

Naast het huis staat een schuur, waarin een toilet (of eigenlijk een gat in de grond) is en natuurlijk is hier ook de traditioneel gebruikelijke banja, een fikse sauna, inclusief de daarin liggende samengebonden berkentakken, waarmee je jezelf en elkaar licht op schouder, rug en ledematen slaat tijdens het verblijf in de sauna. De datsha is de plaats bij uitstek waar de Wit-Rus zich dicht bij zijn/haar geliefde natuur thuisvoelt.

Om 12.15 uur arriveren we op het internationale vliegveld van Minsk. We vliegen vanaf 14.30 uur met een overstap in Frankfurt naar Schiphol. Om 20.00 uur zitten we daar in de auto en rijden we richting Zandvoort. Als we daar de boulevard op rijden, gaat de zon boven de zee achter de horizon kleurrijk onder. We parkeren de auto op de boulevard tussen Zandvoort en Bloemendaal en wonen op de tweede achtereenvolgende dag een bruiloft bij, hier en nu het feest van mijn zwager en schoonzus. De hele avond kunnen we bij een aangename avondtemperatuur buiten op de terrassen van de Beachclub Riche verblijven. De grote groep familie, vrienden en kennissen maakt er met elkaar op dit terras en op het strand een geslaagd trouwfeest van. 's Nachts om 2.30 uur rijden we moe maar vooral voldaan Stiens weer binnen.

Twee bruiloften, drie vliegvelden, vier dagen, vier gehuwden, elf karpers, tweeënzeventig flessen wodka, tweemaal ongeveer tachtig bruiloftsgasten, duizend euro, een paar duizend gereisde kilometers. Het is een greep uit de ingrediënten voor een belevenis die ons met buitengewoon veel waardevolle herinneringen zal bijblijven.

Gastvrij onthaal in Wit-Rusland (deel 1)

Woensdag 27 augustus 2008

De eerste van vier bijzonder dagen. Durkje en ik reizen vanaf Schiphol - via Frankfurt - naar Minsk, de hoofdstad van Wit-Rusland. We zullen in de Witrussische stad Mogilev overmorgen het huwelijk bijwonen van Oxcana & Pasha.

We hebben Oxcana op tienjarige leeftijd leren kennen toen zij in de maanden september en oktober 1997 bij ons gezin acht weken logeerde. Oxcana is geboren in 1987, ruim een jaar nadat op en vlak na 26 april 1986 zwaar-radioactieve stofwolken vanuit Tsjernobyl over haar geboorteregio dreven, die Wit-Rusland zwaar hebben vervuild, maar die ook haar radioactieve neerslag tot in Noorwegen en in Nederland brachten. Omdat Durkje toen in verwachting was van Jan Wijbe, werden wij destijds als aanstaande ouders via de pers en door de overheid serieus gewaarschuwd voor de risico's die dit voor pasgeborenen mogelijk zou hebben. Bladgroente van bijvoorbeeld spinazie eten, werd destijds ten zeerste ontraden. Ouders - en velen met hen - waren ongerust. Gelukkig viel de schade bij ons in Nederland relatief mee.

Zo niet in Wit-Rusland. Er kwam een hulpprogramma van Stichting Rusland Kinderhulp (SRK) voor kinderen uit dit zo zwaar getroffen gebied. Wit-Russische tien- en elfjarige kinderen kwamen voor een periode van acht weken naar Nederland om hier fysiek te herstellen en zo weerstand op te bouwen om bijvoorbeeld de strenge winters zo gezond mogelijk door te komen. Zo werden wij in 1997 het gelukkige gastgezin voor Oxcana.

In de afgelopen elf jaren is Oxcana regelmatig weer bij ons op bezoek geweest voor steeds een periode van vier zomervakantieweken. Durkje en ik hebben in de meivakantie van het jaar 2003 bij haar thuis in Wit-Rusland gelogeerd. In de kerstvakantie van 2005-2006 logeerde Oxcana met haar broer Djima èn met haar moeder Sveta twee weken bij ons in Stiens. Alle ontmoetingen van de afgelopen elf jaren waren onvergetelijke belevingen, buitengewoon waarde(n)vol voor beide gezinnen.

En nu zijn we verwachtingsvol en dankbaar onderweg naar Wit-Rusland om haar huwelijk in Mogilev bij te wonen. Oxcane & Pasha hebben hun vriend Aleksei bereid gevonden om ons gedrieën met zijn auto van het vliegveld van Minsk naar Mogilev te rijden: nog drie uren rijden.

Een heerlijke maaltijd staat voor ons klaar als we aan het eind van de middag bij Oxcana thuis arriveren. Djima is nog aan het werk, maar de drie generaties vrouwen die samen in dit huis wonen, hebben - evenals wij - veel te vragen en veel te vertellen. Oxcana, haar moeder (Sveta) en haar grootmoeder (baboeska) zorgen voor een warm onthaal. En we verwonderen ons wederom over het gemak waarmee Oxcana zich in de Nederlandse taal verstaanbaar kan maken en hoe ze het vertalen van de vele vragen, antwoorden en verhalen er voor ons allen ook nog even bij doet. Waar onze taalvaardigheid bij losse Wit-Russische woorden ophoudt, gaat Oxcana een stap verder met prima begrijpelijke, nederlandstalige zinnen. 's Avonds realiseren we ons terdege dat wij hier nog drie bijzondere dagen tegemoet gaan.