Want een Kind is ons geboren

Zondag 25 december 2011 – Kerstfeest

Een ontloken roos en drie lelies bij de viertafel van Kerst in De Hege Stins

Twee Kerstvieringen

Twee Kerstdiensten hebben we vanmorgen in De Hege Stins van Stiens. Dominee Jaap Overeem is voorganger van beide kerkdiensten. De beide ochtenddiensten hebben echter een verschillende inhoud. De tweede dienst die aanvangt om 10.30 uur gaat over het Bijbelboek Johannes 1, terwijl de eerste kerkdienst die wij vanaf 8.45 uur bijwonen, gaat over Immanuël. Of eigenlijk gaat het vanmorgen over vijf verwijzingen, vijf aanduidingen, vijf namen die zijn gegeven aan Jezus Christus, de Zoon van God, voor wie wij vandaag het geboortefeest vieren. Han Giesing is de organist en Geertje Sijtsema en Wietske Visser zijn de koperblazers die de muzikale begeleiding en de instrumentale muziekstukken verzorgen.

Immanuël

Wij richten ons dus in de eerste kerkdienst op Immanuël. Wie is Immanuël? En wat zegt de Bijbel over Immanuël? Om daarover iets te vertellen, heeft dominee Overeem ervoor gekozen om Gezang 125 de rode draad van deze kerkdienst te laten zijn. De kerkdienst is ingedeeld in meerdere delen. In elk deel staat een vers van Gezang 125 centraal. In elk vers wordt in de eerste regel met steeds een nieuwe naam verwezen naar Immanuël; en wel als volgt:
- Vers 1: Immanuël;

- Vers 2: wortel Isaï;

- Vers 3: Oriënt;

- Vers 4: sleutel Davids;

- Vers 5: onze Heerser.

Oude Testament verwijst naar Nieuwe Testament
Vijf maal zingen we een vers van Gezang 125. Elke keer volgen dan enkele schriftlezingen vanuit de Bijbelboeken Jesaja, Samuël, Deuteronomium, Jesaja en Maleachi naar de geboorteverhalen van Jezus in de Bijbelboeken Mattheüs en Lukas in het Nieuwe Testament, waarin je ziet dat in het Oude Testament steeds al wordt verwezen naar de geboorte van dit Koningskind van het Nieuwe Testament. Aansluitend op de schriftlezingen van lector Piet Smit zingen we steeds een lied, waarna dominee Jaap Overeem een korte uitleg geeft over de aan de dan orde zijnde naam van Jezus. Zo zie je maar weer: (de geboorte van) Jezus komt niet zomaar uit de lucht vallen.

Licht en donker

Op het liturgisch centrum van De Hege Stins staat de viertafel. Elke Adventsweek hebben we een extra kaars aangestoken. Vandaag branden alle kaarsen. Teken dat het Kerstfeest is. Het Licht heeft vandaag het donker overwonnen.

Maar ….. er staat nog iets tussen ons en de viertafel in: vier vazen met vier bloemen. Het zijn drie lelies en één roos.

Bij de bloemen vóór de viertafel vertelt dominee Overeem ons over driemaal donker en eenmaal licht. In de afgelopen week zijn twee oudere gemeenteleden op een gezegende leeftijd overleden en één baby is in onze gemeente afgelopen week dood geboren. Driemaal intens verdriet, driemaal donker. Maar die ene rode, ontloken roos geeft licht, want er is ook een baby geboren in het gezin van Jacob en Christina van der Meulen. Vreugde in dit gezin. Zo dicht staan leven en dood, ofwel licht en donker dicht bij elkaar.

Een geboorte is niet meer te stuiten

Zo is het ook met de geboorte van Jezus Christus. Zoals het Oude Testament al vooruitwijst naar het Nieuwe Testament, wijst ook de geboorte van Jezus al vooruit naar het latere lijden en sterven van Jezus. Zo wijst Kerstfeest al vooruit naar Pasen en Pasen naar Pinksteren. Maar vandaag is het Kerstfeest, ‘want’ – om met de woorden van de dichter Gerrit Achterberg te spreken – ‘een geboorte is niet meer te stuiten; hoe ook de wolf verslindt het lam.’

Meester Davids

Zaterdag 28 maart 2009

Ruim een maand geleden maakte minister-president Jan Peter Balkenende - na een steeds verder toenemende politieke druk - bekend dat er tòch een commissie komt die als opdracht krijgt om onderzoek te verrichten naar de manier waarop ons kabinet in het jaar 2003 besloot om Nederlandse politieke steun te verlenen aan de Amerikaanse inval in Irak. Deze "Onderzoekscommisie Irak" onder leiding van de voormalig president van de Hoge Raad meester Willibrord Davids wordt inmiddels ook wel de "Commissie Davids" genoemd.

Het tekent meester Davids en het wekt vertrouwen dat niet de door premier Balkenende voorgestelde Ministers van Staat deel uit maken van de Commissie Davids. De commisieleden zijn uiteindelijk geworden: een taalwetenschapper (Monica de Boer, hoogleraar aan de VU), twee historici (Cees Fasseur en Marjan Wegman), een diplomaat (Peter van Walsum), een tweede jurist (Tim Koopmans), een volkenrechtdeskundige (Nico Schrijver) en als secretaris onderzoeker Koos van Bruggen. Dit team zou met alle onderzoekservaring geëquipeerd zijn voor de gewenste waarheidsvinding.

De inmiddels zeventigjarige Willibrord Davids is niet alleen meester in de rechten, maar was in de tachtiger jaren ook "mijn meester" in het onderwijs. Meester Davids groeide op in een Rotterdams onderwijsgezin; vader èn moeder waren beiden werkzaam als leraar cq lerares in het onderwijs. Toen ik in 1979 als docent begon in Delfzijl, trad meester Davids aan als rechter-plaatsvervanger bij de rechtbank in Assen, waarvan hij later rechter en uiteindelijk vice-president werd. Voordat meester Davids in 1986 werd benoemd tot raadsheer bij de Hoge Raad te Den Haag, was Willibrord Davids mijn docent Privaatrecht toen ik voor de onderwijsakte MO-A Boekhouden studeerde in Groningen.

Meester Davids ontpopte zich daar als een buitengewoon bekwaam docent, niet alleen qua inhoudelijke expertise, maar bovenal als fenomenaal docent. Zijn colleges waren bijzonder uitdagend. Het was mijn eerste kennismaking met de socratische onderwijsmethode. De socratische methode (Socrates, 469-400 voor Christus) is een vorm van filosofisch onderzoek. Als je zijn college bezocht, had je alle leerstof voor die dag diepgaand bestudeerd, want die kennis zou je hard nodig hebben om deel te nemen aan zijn vorm van super-activerend onderwijsleergesprek. Socrates noemde zijn filosofie-methode "telenchus", wat je zou kunnen vertalen als "kruisverhoor". Meester Davids koos een juridische casus en startte zijn onderwijs-kruisverhoor onder de aanwezige studenten. Hij stelde vanuit diverse perspectieven aanhoudend feiten, rechtsregels, opvattingen en meningen van casus-opponenten en van ons ter discussie, legde alle overeenkomsten en tegenstellingen daarin bloot en toonde vervolgens aan welke standpunten (on)juist waren.

Als Commissievoorzitter Davids - inmiddels nog eens 22 jaar jaar ervaring bij de Hoge Raad, waarvan 4 jaar als president - zijn commissieleden mee kan en mee zal nemen in zijn socratische onderzoeksmethodiek, heb ik er tot nader order het volste vertrouwen in dat wij in november van dit jaar - als het onderzoek afgerond zal moeten zijn - optimaal inzicht verkrijgen in de resultaten van zijn (methode van) waarheidsvinding.