80 is prachtig!

Woensdag 14 november 2012 

8 'Aukjes' rondom Aukjes 80

 
















Thema 80
Wie zich regelmatig in het verkeer begeeft, zal onderweg allicht de spreuk '80 is prachtig' ergens zien staan om het gemotoriseerde verkeer te wijzen op de geldende maximumsnelheid ter plaatse.
Dit thema is door Berinda vandaag meegegeven aan deze heuglijke dag, waarop we de 80e verjaardag van Durkje haar moeder in groot familieverband vieren.
De kinderen van de - zoals we dat dan wel eens gekscherend noemen - 'warme kant' beginnen rond het middaguur de festiviteiten met een gezamenlijke lunch met heit & mem in het ouderlijk huis in Broeksterwâld.

Froulju's middei
Tijdens de middag wordt een feest voor dames - de 'froulju's middei' - georganiseerd in De Pipegael, het dorpshuis van Broeksterwâld. Berinda en Durkje bieden hier alle aanwezige dames van de Gymnastiekclub en van de Christelijke Plattelandsvrouwen een gezellige middag met koffie en gebak en met een geschiedenisspel, waar de 'froulju' serieus werk maken. Maar bovenal gaat het natuurlijk om de gezelligheid van de ontmoeting.

Aukjes achttal
Na dit middagprogramma komen de gasten uit de naaste familie voor het avondprogramma bijeen in éen van de zalen van de Gereformeerde Kerk van Broeksterwâld. In afwachting va het Chinese buffet wordt mem toegesproken en krijgt ze van haar kleindochter Jenny een door Jenny zelf gemaakte collage op een schildersdoek aangeboden. Jennie heeft alle (klein)kinderen van mem die naar haar op enige wijze met de naam 'Aukje' zijn genoemd, gevraagd een foto en enkele persoonseigenschappen in te zenden. Daarvan heeft Jenny een prachtige collage gemaakt, waarin de nu 80-jarige Aukje met een bloemen- en fotogroet warm wordt omringd door alle Aukjes van haar nageslacht. Deze schilderijlijst zal thuis allicht een mooie plek krijgen, als herinnering aan deze feestelijke dag.

God zij dank
Om 18.30 uur staat het buffet in de aangrenzende feestzaal gereed en kunnen we met zijn allen genieten van een heerlijke maaltijd. Na afloop van het buffet, en tevens aan het eind van deze feestelijke verjaardag, gaat heit voor in dankgebed, waarin we gezamenlijk God danken voor deze mooie verjaardag, waarop we Hem dank zeggen voor het vele en het goede dat ons is geschonken, en voor deze dag, die we in feestelijke stemming mogen vieren. Als je in zo'n goede welstand met elkaar het leven mag vieren, dan klopt het ook als we daar het thema aan geven van: '80 is prachtig!'.

Op weg naar een goede economie

Dinsdag 13 november 2012

Prof. dr. Roelf Haan, econoom van de goede weg



Oplossing die geen oplossing is

"De gangbare crisistalk houdt ons voornamelijk voor de gek.

‘Crisis’ klinkt bedrieglijk geruststellend, namelijk als iets voorbijgaands", stelt professor dr. Roelf Haan.

"We gaan ervan uit dat de monetaire autoriteiten de crisis wel even voor ons oplossen.

Het verleden leert ons echter dat oplossingen zoeken vanuit het systeem niet helpt."

Anders kijken naar de crisis

In deze tweede aflevering van de lezingen-drieluik van  'Lessen in de crisis' daagt Roelf Haan ons uit om de oplossingen vooral buiten het systeem te zoeken.

Onze spreker van vanavond - Roelf Haan - zet zijn vraagtekens bij de huidige benadering van de economische problematiek. Die actuele problemen zitten doorgaans gevangen in wat we ‘het systeem’ noemen, en ze gehoorzamen dus de logica van de in dat systeem dominante belangen.

- Zien wij kans deze economische mechanismen te doorzien? 

- En hebben we de moed oorspronkelijk te denken en te handelen?

We moeten het aandurven op een volstrekt andere manier naar de crisis te kijken en het dogmatische denken achter ons te laten, aldus Roelf Haan.

Tweede les in de crisis

De crisis heeft het economische en het maatschappelijke denken in Europa totaal op z’n kop gezet. Hoe heeft het zover kunnen komen? En nog veel belangrijker: hoe komen we uit deze crisis? 

Voor antwoorden op deze en op andere vragen organiseren we als Regiocomité Fryslân van de VU-Vereniging een VU-Connected-lezingen-drieluik in samenwerking met het Friesch Dagblad, met Tresoar en met VU-Connected. Drie vooraanstaande sprekers passeren de revue. Enkele weken geleden sprak professor Arnold Heertje. Vanavond spreekt professor Roelf Haan en in februari 2013 volgt de derde lezing, van dr. Willem Boonstra, chef-econoom van Rabobank Nederland.

Roelf Haan

Deze avond in Tresoar in Leeuwarden wordt geopend door Lútzen Kooistra, hoofdredacteur van het Friesch Dagblad. Hij introduceert in zijn inleidende woorden Siem Jansen, directeur van de Noordelijke Ontwikkelingsmaatschappij, die vanavond als gespreksleider zal optreden. Hij introduceert onze spreker vanavond: dr. Roelf Haan , econoom en ondermeer emeritus-hoogleraar aan de Vrije Universiteit te Amsterdam.

Absurditeiten van onze economie

Roelf Haan vertelt dat de impact van de huidige crisis veel groter is dan in de wereldcrisis van de 30er jaren van de vorige eeuw. Zo gaven bijvoorbeeld de Verenigde Staten tot op heden al meer dan vier maal zoveel uit voor het redden van de banken, dan indertijd aan de kosten van de Tweede Wereldoorlog; en al dat geld verdwijnt in de financiële sector. 

En er is momenteel niet alleen sprake van een economische crisis, want er ook sprake van een wereldcrisis op het gebied van de soorten (planten en dieren), en er is ook nog sprake van een grondstoffencrisis en een milieucrisis.

Roelf Haan benoemt enkele absurditeiten in onze huidige economie, zoals:

• In onze schuldencrisis creëert het economische systeem werkeloosheid;
• Economische groei schept banen, maar belast ook de planeet;
• We werken volop met arbeidsbesparende technieken, maar er ontstaat geen afname van arbeid;
• Ons economisch systeem is de veroorzaker van de huidige economische hoofdproblemen.

Crisisles van Roelf Haan:

• Economen redeneren over oneindige groei in een eindige wereld;
• Economen stoppen met nadenken over economische taboes, die dilemma’s creëren; ze zouden echter vragen moeten stellen over het systeem van de economie;
• De toename van arbeidsbesparende systemen zouden haaks moeten staan op langer doorwerken na je 65^e jaar;
• De Staat en de Markt hebben elkaar nodig;
• We kunnen ook handelen ‘ondanks’ het systeem;
• We zouden de geldschepping moeten nationaliseren;
• Rente heeft een aantal desastreuze, ondermijnende effecten op de economie.

Helpen, Doen, Contact maken, Organiseren! Dat helpt!

Na zijn lezing wordt een korte pauze gehouden.

Na de pauze gaat professor Haan in gesprek met de bijna honderd aanwezigen in de zaal. 

Enkele uitspraken van Roelf Haan tijdens het beantwoorden van de aan hem gestelde vragen, zijn:

• Ik wil de nadruk leggen op ‘Bildung”, op levensbeschouwing, want dan heb je een ingang om anders naar ontwikkelingen te kijken, dan alleen maar vanuit het systeem;
• We moeten af van een overheid waarvan we alles verwachten;
• De jeugd heef nu al schulden; dat is een voorbeeld van overconsumptie en dat staat ook heel ver af van de notie van ‘het genoeg’;
• Oorlog en Rente, daar moeten wij allemaal voor werken!;
• Hoe kan ik als bewoner van mijn gemeente zelf iets bijdragen? We moeten ruimte veroveren!;
• Het economisch systeem functioneert voor zover het wordt gehoorzaamd;
• Geld moet worden gemaakt in de transactie;
• Kijk achter de verschijnselen, naar wat nodig is;
• Ik geloof niet in het aanpassen van het systeem; we mogen ons in ons denken en handelen in ons economisch bestel wèl laten inspireren door de Bijbel.

Ons Regiocomitélid Kobus Walsma sluit tegen 22.00 uur de boeiende discussie af en bedankt daarbij onze gesprekleider Siem Jansen en spreker Roelf Haan. Tijdens een aansluitend hapje & drankje wordt er in de foyer van Tresoar nog lang nagesproken over de inhouden van vanavond.

Jan Das exposeert aquarellen in Stiens

Maandag 12 november 2012 

Sint-Vituskerk gezien vanaf de Nije Poarte in Stiens

Stienser aquarel

Tot en met december 2012 kun je in de Openbare Bibliotheek van Stiens de expositie bezoeken, waar enkele schilderijen van de Stienser amateurkunstschilder Jan Das hangen.
Eén van de geëxposeerde aquarellen toont de oude Sint-Vituskerk van Stiens, gezien vanaf de Nije Poarte.

Aan de rechterkant van dit schilderij zie je nog een deel van de zijgevel van Café-Restaurant De Smalle Brug aan de Smelbrêge.

Realisme van de locatie

Jan Das is nu 69 jaar, en sinds enkele jaren gepensioneerde leraar Bouwkunde.

De zomertijd gebruikt hij voor vakanties en onderhoudt hij zijn volkstuin, maar in de wintermaanden maakt hij zo nu en dan een aquarel.
Het aquarelleren doet hij nu ongeveer vijftien jaar, zij het met enkele tussenpozen.

Met behulp van boeken, door proberen en steeds weer opnieuw proberen heeft hij zich de techniek van het aquarelleren meester gemaakt.

Stillevens en landschappen hebben zijn voorkeur, en dan met name in een realistische stijl.
Jan Das schildert niet op locatie, maar maakt locatiefoto's, die hij dan later thuis uitwerkt.

Jan Das: “Voor mij is het plezier in schilderen erg belangrijk, en als een ander het geproduceerde ook waardeert, is dat mooi meegenomen.”

Oogsten, danken en groeten

Zondag 11 november 2012

Oogstkrans en fruitbakjes op het liturgisch centrum

De oogst is binnen

Als we vanmorgen de kerkzaal van De Hege Stins in Stiens binnen komen, zien we dat op het podium vóór in de kerk enkele tientallen fruitbakjes staan. En aan de kansel hangt een grote krans, gemaakt van allerlei soorten aardappelen, groentes en fruit. We komen hier vanmorgen bijeen voor de jaarlijkse Oogstdienst, waarin we in het bijzonder danken voor gewas & arbeid, voor de oogst, de opbrengsten van al ons werken in het afgelopen jaar.

De oogstkrans hangt, en de fruitbakjes staan klaar, dus de viering kan beginnen.

Oogstzondag

We vieren deze Oogstzondag samen met de VituStinscantorij, de zanggroep van onze Protestantse Gemeente van Stiens, onder leiding van dirigent Olchert Clevering. De bijbellezing wordt vanmorgen verzorgd door lector Trienke Sikkes en de voorganger is onze gemeentepredikante Desirée Scholtens. Organist is Han Giesing. 

De organisatoren van deze ochtendkerkdienst hebben een mooie mix gemaakt van liederen rondom oogst en diaconaat. 

Dit jaar valt deze oogstviering op 11 november, de dag van Sint Maarten, dus daarom gaan we vanmorgen ook met dit verhaal aan de slag. Dominee Scholtens vertelt aan de kinderen het verhaal van de heilig verklaarde Maarten, ofwel (Sint) Martinus van Tours.

Oogstdienst

In deze Oogstdienst bezinnen wij ons op alle goede gaven, die God aan de mensen geeft. Vanuit en na deze viering worden de fruitbakjes - als een symbool van de oogst - door de gemeenteleden naar de ouderen in onze gemeente gebracht. Daartoe kon iedereen afgelopen vrijdagavond en/of zaterdagmorgen fruit (en/of geld) inbrengen in het Sint-Vitushûs en in De Hege Stins. Van dat bijeengebrachte - en aanvullend gekochte - fruit stelde de diaconie van onze kerkelijke gemeente fruitmanden samen.

De oogst als groet

Twaalf grote fruitmanden zijn door de diaconie inmiddels als een groet van onze kerkelijke gemeente  bezorgd bij een aantal plaatselijke instellingen, waaronder bijvoorbeeld Talant en Petterhústerstate.

De kleinere fruitbakjes, die nu nog in onze beide kerken staan, worden tijdens de oogstdienst vanmorgen door de kinderen aan de kerkgangers uitgedeeld, om die na de oogstdienst naar onze gemeenteleden van 80 jaar en ouder te brengen. Veel van die oudere gemeenteleden vinden het fijn dat de bezorgers dan ook even binnen komen voor een goed gesprek bij een kopje koffie.

Stille uitnodiging in de Herfst

Zaterdag 10 november 2012 

Herfstpresentatie op het altaar van Stenden Hogeschool

Kloppen in de stilte
In de weken rond de afgelopen herfstvakantie is het Stiltecentrum in het Ontmoetingscentrum van Stenden Hogeschool in Leeuwarden ingericht rond het thema 'herfst'. De kleuren kloppen, de materialen kloppen, en het zachte licht in de matglazen kaarsenpotten klopt.
En (toch) het is stil, stil als in de natuur; stilte om daarin plaats te maken voor de overgang van zomer naar winter.

In een lijstje te vangen
Als je in enig jaargetijde op de dagen dat de natuur in pracht en praal staat iets moois in de natuur ziet, zeg je wel eens dat je het zo mooi vindt dat je het wel in een lijstje zou willen vangen, om dat beeld bijvoorbeeld ergens te laten pronken aan een muur.

Uitnodiging?
Op het mooie herfstkleed op het altaar in de stiltekapel staan ook allemaal fotolijstjes. Direct valt je op dat een aantal lijstjes wel zijn gevuld, en dat een aantal lijstjes nog leeg zijn. Wat zou hiervan de bedoeling zijn?
Zouden de lege fotolijstjes van de maker(s) van deze mooie presentatie een stille uitnodiging zijn aan de bezoekers van het Stiltecentrum om ook andere herfstbladeren mee te nemen naar de stiltekapel, om die vervolgens in zo'n fotolijstje te doen en erbij te zetten?

Uniek!
Zou het de bedoeling zijn dat je een herfstblad meeneemt van een boom of struik, die nog niet op het altaar is vertegenwoordigd?
Dat zou dan mooi passen bij de populatie van studenten & medewerkers van Stenden Hogeschool, want zoals elk boomblad per soort in de natuur uniek is, is ook iedere student en iedere medewerker binnen onze hogeschoolgemeenschap uniek, en mag vooral (ook zo) gezien worden.

Skypen met El Salvador

Vrijdag 9 november 2012 

Met Durkje en Baukje skypen met Jan Wijbe & Gaby

Van Nicaragua naar El Salvador
Op hun drie maanden lange reis door Midden-Amerika zijn Jan Wijbe & Gaby inmiddels gearriveerd in El Salvador. Ze zijn bijna op de helft van hun bijzondere reis en hebben na de afgelopen reisweken de landen Panama, Costa Rica en Nicaragua achter zich gelaten.
Regelmatig kunnen we hun belevenissen volgen via sms, Dropbox en Skype, maar in de afgelopen week waren ze verstoken van internet, waardoor we enkele dagen geen contact hadden met hen. Als moeder en vader is een levensteken - hoe klein ook - dan wel welkom, dus toen we op een avond laat een sms-bericht over de oceaan stuurden, viel hun reactie via sms al direct de volgende ochtend vroeg in goede aarde. Het ging goed met ze en ze waren van plan Nicaragua te verlaten, om door te trekken naar El Salvador in San Salvador. Dáár zouden ze dan via internet wel weer contact met ons opnemen.

Belevenissen en plannen
Aan het begin van de avond zien we op ons computerbeeldscherm de eerste foto's al weer via Dropbox binnenlopen, teken dat ze weer online zijn. Via sms spreken we af dat ze rond 20.00 uur bereikbaar zullen zijn via Skype. Tegen 20.30 uur komt de Skype-oproep binnen, en dan kunnen Baukje, Durkje en ik geruime tijd met Jan Wybe & Gaby bijpraten over hun belevenissen van de afgelopen dagen en over hun plannen voor de komende dagen.

Skype connects people
Ze liggen te chillen in de lobby van hun hostal, waar ze de beschikking over internet hebben. De verbinding is af te toe zo traag dat het beeld even stilstaat of vertraagt en enkele malen valt de verbinding helemaal weg. Maar dat is geen probleem, want al snel herstellen we de verbinding en kunnen we ons gesprek voortzetten.
Het mooie van Skype is dat je even rustig met elkaar kunt praten en dat je elkaar weer even in beeld hebt. Daarnaast is het mogelijk om elkaar met de webcam even een aantal zaken te laten zien. Zo laat Jan Wijbe bijvoorbeeld op een landkaart in de hostal-lobby zien waar ze El Salvador binnen zijn gekomen vanuit Nicaragua, waar ze nu zitten en welke delen van El Salvador ze de komende week nog zullen bezoeken.

Foto's in de Dropbox
Inmiddels zijn alle nieuwe foto's ook weer geüpload in Dropbox, dus kunnen we aansluitend hun fotoserie van de afgelopen dagen van Nicaragua en El Salvador bekijken en downloaden.

Pylgers by 'Tsjerke yn beweging'

Donderdag 8 november 2012 

Bij presentatrice Joukje Deelstra in de radiostudio

Kerk in beweging
Op uitnodiging van Radio Middelsé zijn Durkje en ik vanavond om 18.30 uur in de Stienser studio van Radio Middelsé om door radiopresentatrice Joukje Deelstra te worden geïnterviewd over onze onlangs afgeronde pelgrimage van Sint-Jacobiparochie naar Santiago de Compostela. Het interview wordt vanuit de radiostudio rechtstreeks uitgezonden op de radio en via de website van Radio Middelsé via internet. Dit programma wordt dan aanstaande zondag vanaf ongeveer 11.30 uur nog eens herhaald op Radio Middelsé, en is dan óók te beluisteren via internet. Het betreffende radioprogramma heet 'Tsjerke yn beweging' (Kerk in beweging) en bevat voornamelijk kerkelijk nieuws.
Als we in de studio met presentatrice Joukje Deelstra zitten te wachten, maakt de andere presentatrice Roelie Groenewoud nog even een foto van ons in de studio, en horen we ondertussen dat Radio Middelsé als introductiemuziek heeft gekozen voor het lied 'Ik wandel in het licht met Jezus'. Dan gaat de startlamp aan in de studio en stopt de muziek; teken dat het Friestalige interview begint.

Radio-interview
In het interview komen veel aspecten van onze pelgrimage aan de orde. In haar interview begint Joukje Deelstra met de vraag hoe het nu eigenlijk zover is gekomen dat wij met onze pelgrimstocht zijn begonnen. Daarnaast worden vragen gesteld over de verschillende wijzen waarop wij als pelgrims (Fries: pylgers) gepelgrimeerd hebben, over de mogelijkheden om onderweg te overnachten, over de landschappen waar we doorheen zijn gelopen, over het aankomen bij de kathedraal van Santiago de Compostela en over het bereiken van het finale eindpunt van onze pelgrimage op Cabo Fisterra, aan de Atlantische Oceaan, het punt waar je als pelgrim niet verder kunt en dan terugkeert naar huis.

Aspecten van pelgrimeren
Andere vragen die in het radio-interview aan de orde komen, gaan over hoe ver deze pelgrimage was en over het aantal dagen dat we onderweg zijn geweest om het eindpunt te behalen. Ook over de terugkomst en de warme ontvangst door onze kinderen op Schiphol worden vragen gesteld. En uiteraard is de hamvraag of we het hier nu bij zullen laten, of dat we al weer nieuwe plannen hebben over volgende pelgrimages, waarbij Joukje onder andere Rome als een voor ons mogelijk bedevaartsoord noemt.
Het is een aangenaam interview, waarin allerlei kanten van onze pelgrimage worden belicht. En dan komt vanuit de aangrenzende ruimte van de studio - van achter het glas - van de radiotechnicus het signaal dat het einde van het interview nadert. Joukje Deelstra sluit af en bedankt ons voor onze komst naar de studio.

Bijeenkomst Regiocomité Fryslân van de VU-Vereniging

Maandag 5 november 2012 

Professor Arnold Heertje geef zijn 'Les in de Crisis'

Doorstarten in nieuw verband
Na de Statutaire Provinciale Ledenvergadering van de VU-Vereniging van het regionaal verband Fryslân komt het Regiocomité in haar nieuwe samenstelling bijeen. Met vier comitéleden van de oude constellatie, één herbenoemd comitélid, twee nieuw benoemde comitéleden, nog een kandidaat-lid in portefeuille en de programmacoördinator van VU-Connected gaan we in de nieuwe samenstelling van ons Regiocomité Fryslân het nieuwe werkseizoen in. Ondersteund door de in functie blijvende tweede secretaris, een nieuwe eerste secretaris en ik als voorzitter van dit Friese Regiocomité van de VU-Vereniging gaan we met verve vanavond en in het komende seizoen aan de slag om onze Verenigingszaken en de VU-Connected-publieksactiviteiten voor en in ons werkgebied van de provincie Fryslân zo goed mogelijk te behartigen.

Evaluaties
Na de opening over Gods Voorzienigheid - in deze week waarin ook de dankdag voor gewas en arbeid plaatsvindt - stellen we het vergaderverslag van 3 september 2012 vast en passeren alle relevante ingekomen stukken sinds dat voorgaande overleg de revue.
Daarna evalueren we drie bijeenkomst van de afgelopen weken, te weten:

• De Statutaire Provinciale Ledenvergadering van 9 oktober 2012, die door een kleine groep leden werd bezocht, waarin alle statutaire zaken correct zijn verlopen;
• De 6e Sminialezing aansluitend op bovenstaande Ledenvergadering, die door bijna 100 mensen werd bezocht; die hebben genoten van een indrukwekkend avondprogramma, dat werd verzorgd door VU-alumnus Gabriël Anthonio in samenwerking met VU-gastdocent Vincent Pieterse;
• De eerste lezingavond van een drieluik over de 'Lessen in de Crisis', die door ruim 100 mensen werd bezocht in Tresoar; een lezing van professor dr. Arnold Heertje, georganiseerd door VU-Connected in samenwerking met het Friesch Dagblad en Tresoar. 

Publieksactiviteiten VU-Connected
Daarna blikken we vooruit om onze publieksactiviteiten van de komende maanden voor te bereiden. Daarbij komen onder andere aan de orde:

• De tweede lezingavond van emeritus-VU-hoogleraar dr. Roelf Haan en de derde lezingavond van dr. Wim Boonstra (van de Rabobank) in het kader van onze drieluik over de 'Lessen in de Crisis', die op respectievelijk 13 november 2012 en 12 februari 2012 in Tresoar zullen worden gehouden.
• De VU-alumnibijeenkomst die we aanvang volgend jaar zullen hebben bij een in Fryslân wonende en werkende VU-alumna.
• De lezing van dr. Henk Vijver over 'Verzoening in Colombia', die we in mei 2013 willen organiseren in samenwerking met Expect, het Leeuwarder Studentenpastoraat.
• De eerste ideeënuitwisseling over een serie avonden over het Voedselvraagstuk op macro- meso en microschaal, die we van plan zijn te organiseren in samenwerking met het Friesch Dagblad en Tresoar.

Verenigingszaken VU-Vereniging
Aan het eind van de avond passeert een groot aantal verenigingszaken de revue van onze VU-vereniging in Fryslân en in landelijk verband. Zaken als communicatie en personele wisselingen komen aan de orde, evenals het maken van enkele organisatorische afspraken met het oog op de aanstaande Ledenraadsvergadering die eind november 2012 zal worden georganiseerd.
We hebben alle zaken voor de komende weken goed op orde, dus pas eind januari 2013 hoeven we in vergaderverband als Regiocomité weer bijeen te komen. In de tussenliggende periode zullen we elkaar tijdens onze activiteiten in kleiner of groter verband nog zo'n driemaal ontmoeten. Iedereen werkt hard aan de werkafspraken, en onze digitale communicatie loopt goed, dus we kunnen voldoende voorbereid de komende twee maanden van ons verenigingsseizoen in.

Modern pelgrimeren en moderne devotie

Zaterdag 3 november 2012

Dr. Gert van Klinken in de Zwolse Dominicanenkloosterkerk

We gaan naar Zwolle
Honderden pelgrims reizen vandaag naar Zwolle. Het Nederlands Genootschap van Sint Jacob houdt hier vandaag haar Najaarsbijeenkomst 2012 in het mooie Dominicanenklooster. Thema van deze Najaarsbijeenkomst is: 'Modern pelgrimeren en Moderne Devotie'.
Tegen 10.00 uur opent voorzitter Joost Bol de bijeenkomst en daarna volgen achtereenvolgens vier programmablokken. Daarnaast zijn er gedurende de hele dag diverse inloopactiviteiten, zoals een Creatieve zaal en een Dagboekruimte.
In het eerste programmablok dat tot 11.30 uur duurt, wordt de Algemene Ledenvergadering gehouden, en voor wie liever wat anders doet, is er de mogelijkheid om naar informatiesessies te gaan voor wandelende of fietsende pelgrims, of om te wandelen door Zwolle of te fietsen naar het Bergklooster.

Moderne Devotie als innerlijke reis
In het tweede programmablok woon ik de lezing bij van kerkhistoricus dr. Gert van Klinken. In zijn lezing 'Moderne Devotie als innerlijke reis' geeft hij voorbeelden uit de kerkhistorie met betrekking tot de volgende drie bekende historische figuren, die in hun spiritualiteit werden gedreven door een zekere innerlijke onrust:

1. De heilige Bonifatius noemt hij het eerste prototype van de 'heilige onrust', en daardoor ook het eerste prototype van de 'trekker'. Van Klinken vertelt dat het Bonifatius was die vanwege zijn innerlijke onrust begon met wandelend pelgrimeren, en dat Bonifatius in zijn ogen daarom als de allereerste pelgrim mag worden beschouwd. Bonifatius was altijd al de perfectionist, voor wie alles altijd beter moest. Hij was altijd op zoek naar een bepaald rustpunt, hetgeen hem een kracht zou geven. Bonifatius voelde het permanent als zijn taak, als opdracht, als verplichting om de verantwoordelijkheid te nemen in èn voor de wereld. Hij schoot daarin door, tot aan het zwaarmoedige toe. Die drijfveer bracht hem tot het uiterste, ook tot het uiterste van de wereld, tot aan het Friese Dokkum toe.
2. De abt Emo uit het Groninger klooster van Wittewierum kennen we van het reisverslag van zijn pelgrimage naar Rome. Emo voelde een hang naar een beschouwend leven. Emo wilde afstand nemen van de de dagelijkse dingen, van het gedoe van het leven, zich daarbij daartegenover wel een taak stellend. Ook dit was ontstaan uit een gevoel van innerlijke onrust. Abt Emo kende het gevoel dat wij ook wel kennen: het gevoel dat we in deze wereld stuiten op onze eigen onvolmaaktheid. Emo vond dat hij het beste met dat gevoel om kon gaan als hij in beweging was, als hij actief was.
3. De mysticus Thomas à Kempis is voor ons als pelgrims een vreemde eend in de bijt, zeker in vergelijking met de reeds genoemde Bonifatius en Emo. Hij was namelijk het tegendeel van die bewegende pelgrims; meer het prototype van de 'stabilitas loci' (plaatsgebonden). Thomas à Kempis had wel iets van een noordelijke hang naar het zuiden, naar het volle licht, maar dan wilde dan toch altijd wel weer terugkeren naar dat noorden. Hij vond het het mooiste als je als christen in beweging was, op pad was, actief bent, en werkt, want dan raakt je menselijke inzet iets aan van de eeuwigheid. 

Waar bij Bonifatius en bij Emo dus meer sprake is van een lineaire beweging als pelgrim naar buiten (bijvoorbeeld Rome), is bij Thomas à Kempis veel meer sprake van een cyclische, middelpuntzoekende beweging, een reis naar je binnenste. Als pelgrim kun je dus naar buiten trekken, zoals naar Santiago de Compostela, maar je zou ook naar je binnenste kunnen gaan pelgrimeren, om in jezelf de innerlijke rust te vinden, weg van die innerlijke onrust.

• Wij zouden ons als pelgrims van de 21e eeuw nu de vraag kunnen stellen wat deze benaderingen voor ons zouden kunnen betekenen in de onrustige tijd waarin wij leven.

Wandelaars vragen pelgrims
Na de lunch ga ik in het derde programmablok naar de Informatiesessie voor wandelaars. Daar krijgen wandelaars de gelegenheid hun vragen te stellen aan (pelgrimerende) wandelaars en pelgrims. In deze sessie komen onderwerpen aan de orde als: wat is het beste moment van het jaar om je pelgrimage te beginnen, hoe verbind ik de Nederlandse pelgrimspaden tot één Nederlands pelgrimstraject, wat is het verschil tussen de Camino del Norte en de Camino Primitivo, welke wandelgids kan ik het beste gebruiken, hoe en waar vind ik slaapplaatsen onderweg, wat neem ik mee in mijn rugzak en hoe voorkom ik blessures.
Het is mooi om te zien, te horen, te ervaren hoe graag en hoe goed ervaren pelgrims beginnende wandelaars en pelgrims in spe willen helpen.

Paradoxen in modern pelgrimeren
In het laatste programmablok woon ik de lezing bij van ons medegenootschapslid en religiewetenschapsbeoefenaar Inge van der Zande. In haar presentatie gaat ze in op enkele paradoxen van het modern pelgrimeren; over zingeving en spiritualiteit. Daarmee wil ze ons inzicht geven in de gangbare dubbele boodschappen omtrent pelgrimeren. Dat doet ze aan de hand van de techniek van Parsons, aan de hand van items als: structuur, persoon, cultuur en natuur.

• Van der Zande constateert bijvoorbeeld dat de solidariteit onder pelgrims toeneemt, naarmate de pelgrims verder op de camino vorderen. Dat herken ik inderdaad uit eigen ervaring. 
• Inge vindt ook dat op het bijzondere en het religieuze van het pelgrimeren meer de nadruk zou moeten komen te liggen. Die religieuze en andere bijzondere pelgrimservaringen zouden meer in relatie moeten komen te staan met jouw leven na je pelgrimage. 
• Pelgrimeren biedt je een unieke kans om los te komen van (je) vaste structuren.
• Het psychische proces van het pelgrimeren, daar gaat het uiteindelijk om bij waarlijk pelgrimeren. 
• In de rust, in de stilte van de weg kun je onderweg als pelgrim naar God zoeken; daar kun je God dan van binnen horen spreken.

Groei en bloei van ons pelgrimsgenootschap
De dag vliegt om, want er is vandaag zoveel te doen, zoveel te zien, zoveel medepelgrims te ontmoeten. Juist die ontmoeting is ook zo belangrijk op zulke genootschapsdagen. Elkaar ontmoeten kan ook heel goed op de Informatiemarkt, die in de rondgang van de Kloostergang plaatsvindt. Een groot aantal informatiekramen staan in de Kloostergang, waaronder ook onze informatiekraam van de Stichting Jabikspaad Fryslân, die vandaag prima wordt bemand door Janneke & Gerlof, twee ervaren pelgrims, die graag tekst en uitleg geven over ons mooie Fries-Overijsselse pelgrimspad van Sint-Jacobiparochie naar Hasselt.
En dan heb ik nog niet eens de tijd gehad om de Pelgrimsparade bij te wonen, of informatie te krijgen over hospitaleren in Roncesvalles, of het optreden van het koor Carmina Ludens bij te wonen, of de discussiesessie met de genootschapsbestuurders bij te wonen.
De Kloostergang, de Refter, de Kapittelzaal, de Aula, het Auditorium, het Studium en de Kloosterkerk zijn de hele dag goed gevuld met genootschapsleden. We hebben een bloeiende vereniging, die ertoe doet; en dat in een tijd dat veel verenigingen een zieltogend bestaan leiden.
Maar wij hebben de tijd mee.
Pelgrimeren is in, is hot; het wordt steeds drukker op de camino, en onze vereniging groeit flink.

BCT’s Hogescholendag 2012

Donderdag 1 november 2012



Maurice Willems presenteert ICT-applicaties voor hoger onderwijs
















ICT Partner for Value
BCT is één van de Nederlandse aanbieders op de ICT–markt van ‘Content Management’. BCT profileert zich als ‘partner for value’ in het ontwikkelen en implementeren van innoverende software op het gebied van Document Management, Workflow Management, Digitale Archivering en Zaaksystemen.
Op uitnodiging van het Onderwijsteam van BCT woon ik vandaag de Hogescholendag 2012 bij in de vestiging van Avans Hogeschool te Breda. Avans Hogeschool is één van de klanten van BCT. Vandaag presenteert BCT in samenwerking met Avans Hogeschool een aantal relevante ontwikkelingen en oplossingen, die specifiek voor Nederlandse hogescholen van toepassing zijn.

Te gast bij Avans Hogeschool in Breda
Tijdens interactieve presentaties en live demonstraties komen vandaag verschillende thema’s aan de orde en toont BCT hoe zij hogescholen in hun werk kunnen ondersteunen. Vertegenwoordigers van Avans Hogeschool zullen vandaag laten zien en vertellen wat binnen deze hogeschool inmiddels is gerealiseerd en wat de plannen voor de komende jaren zijn. Deze dag is een mooie gelegenheid om geïnformeerd te worden over de huidige stand van de techniek op het gebied van ‘Digital Content Management’ en om als medewerkers van verschillende hogescholen onze wensen, ervaringen en oplossingsrichtingen met elkaar te delen; immers: …

“Als je je problemen met elkaar deelt,

kom je samen tot het vermenigvuldigen van oplossingen.”

(Wiep Koehoorn, 2012)

Kennisdomeinen
BCT-Account Manager Maurice Willems heet de 15 genodigden welkom en vraagt de aanwezigen met hun Ipads in te loggen, om vandaag papierloos te (kunnen) vergaderen.
Maurice stelt dat we momenteel leven in een tijd van voldoende uitdagingen en voldoende trends in het hoger onderwijs. BCT beoogt daarop in te spelen, door te voorzien in de behoeften die daaruit voortvloeien. Dat doet BCT op het gebied van diversie Kennisdomeinen, waarvan bijvoorbeeld ‘Digitale Archivering’ er één is.

Elke hogeschool een Mid-office
BCT-Onderwijs-teamlid Coen Dahlhaus verzorgt een presentatie over ‘zaakgericht werken’. Daarbij gaat het om een samenhangende hoeveelheid werk (waarbij aanleiding en resultaat ervan omschreven zijn), waarvan de kwaliteit en de doorlooptijd bewaakt moeten worden. De uitvoering van een accreditatieproces binnen een hogeschool zou je dus mogen beschouwen als zaakgericht werken. Coen legt de vraag in ons midden of het in een hogeschool(opleiding) altijd wel duidelijk is wat de status is van beleidsdocumenten, die noodzakelijk zijn voor bijvoorbeeld een opleidingsaccreditatie. Hij geeft aan dat de kwaliteitsvereisten met betrekking tot het hoger onderwijs vraagt om steeds verdergaande digitalisering van gegevens en van documenten. En dat vraagt ook om het voortdurend in kaart brengen en updaten van de werkprocessen in hogescholen. Eén van de oplossingen die BCT daarin kan bieden, is het werken met een zogenoemd ‘Mid-office”: één systeem waarin àlle gegevens en documenten (kunnen) worden opgeslagen.

Digitalisering bij Avans
Het ICT-systeem dat BCT voor dat doel heeft ontwikkeld, is ‘Corsa DMS’, dat momenteel bij Avans Hogeschool wordt geïmplementeerd. Werken met Corsa betekent in elk geval dat je ook een Documentenstructuurplan moet opstellen als hogeschool. De Programmamanager Digitalisering van Avans Hogeschool, John Theeuwis, vertelt dat Avans is begonnen met Corsa, voor wat betreft onder andere Studentendossiers. Met ingang van 2013 gaat Avans ook aan de slag om Corsa in te zetten op de processen van bijvoorbeeld Bestuurlijke Besluitvorming en van Accreditatie.
John Theeuwis maakt onderscheid tussen:

• enerzijds ‘Bedrijfsvoering’, dat in dezen met name gestructureerd en statisch is (bv. bij de bewaring van een vastgesteld beleidsplan) en
• anderzijds ‘Leren, werken en samenwerken’, dat in dezen met name creatief en dynamisch is (bv. de productie van een beleidsplan).

Beide systemen vragen om een eigen, specifieke ICT-infrastructuur.
John Theeuwis: “Je moet als hogeschool in de transitie:

• … van individualisme naar gezamenlijkheid;
• … van diversiteit naar homogeniteit;
• … van geen of eigen structuren naar gezamenlijke, gedeelde structuren;
• … van activiteitengerelateerd werken naar proces- en/of ketengericht werken.”

Implementatie bij Avans
De tweede praktijksessie van Avans Hogeschool wordt verzorgd door Ruud van Graafeiland, de Projectleider Implementatie, werkzaam bij een implementatiepartner van BCT, genaamd ‘Enjoy & Deploy’.
Ruud geeft aan dat je – als je gaat werken met Corsa – eerst aan het werk moet om je processen binnen de hogeschool in kaart te brengen. Daarbij maakt Avans gebruik van ‘I-Navigator’.
Avans Hogeschool werkt in de implementatiefase met voortgangsmatrices, om de voortgang van het implementatieproject te monitoren. Ook worden er korte filmpjes gemaakt met Avans-gebruikers in de hoofdrol, om zo Corsa te introduceren binnen de hogeschool. We bekijken zo’n filmpje, waarin het hoofd van de postkamer van Avans vertelt wat er in zijn werk verandert als Corsa wordt ingevoerd. Het doel van het digitaliseren van het inkomende postverkeer van Avans is bijvoorbeeld om het jaarlijks aantal intern te verspreiden poststukken van 400.000 stuks te halveren.

In the Cloud
Daarna neemt Maurice Willems het programma weer over. Hij vertelt onder andere over zaken als het ‘Finance & Compliance’-domein, over het werken met Scanstation en over de nieuwe Web access-omgeving van BCT,genaamd: MyCORSA NxT.
De laatste presentatie wordt verzorgd door BCT-medewerker Bram Scholtens. Bram verzorgt eerst een demonstratie over Plaats- en tijdonafhankelijk werken. Daarbij geeft hij ook een demonstratie van een Scanstation en van MyCORSA NxT.
Bij de Corsa-applicatie gaat het voor wat betreft de toepassing op het gebied van accreditatieprocessen volgens Bram Scholtens om de volgende drie items/nivo’s:

1. 1. Documenten;
2. 2. Dossiers;
3. 3. Processen.

De pelgrims komen thuis

Zondag 28 oktober 2012

Een hartverwarmend welkom op Schiphol

Een tijd van ...
Het is nog geen 10.00 uur als we uitchecken uit Hostal Fornos in het centrum van Santiago de Compostela. On doel is om in elk geval om 11.00 uur op het vliegveld van Santiago te arriveren. Omdat aan de andere zijde van het plein tegenover ons hotel een taxistandplaats is, waar vanmorgen vijf taxi's klaar staan, zijn we al spoedig door de stad onderweg naar het vliegveld, dat tussen Santiago en O Pedrouzo ligt.
Pas als we in de vertrekhal bij een matrixbord van de vertrektijden staan, hebben we het in de gaten. Vannacht is de wintertijd ingegaan, dus de klok is een uur terug gegaan, waardoor we een uur eerder dan nodig op het vliegveld zijn. Zo zorgt een week zonder radio, televisie en krant en de camino ervoor dat dit soort automatismen volledig uit je denksysteem verdwijnen.
Vandaag dus geen zomertijd, maar wintertijd; en geen tijd van komen, maar een tijd van gaan.

Vliegen met de aartsbisschop
In de vertrekhal checken we in bij de incheckbalie, voor onze terugvlucht van Santiago de Compostela naar Schiphol, met een overstap in Madrid.
Dat we een uur meer hebben dan verwacht, is een mooie bijkomstigheid, want het betekent dat we een uur meer hebben op het vliegveld om aan het schrijven van ons wandelverslag te werken.
Om 13.10 uur kunnen we na het 'boarden' het vliegtuig in. Vanaf de 'gate' wandelen we buiten naar de vliegtuigtrap. Als we in het vliegtuig zitten, kunnen we door het vliegtuigraampje de andere passagiers ook bij de vliegtuigtrap zien staan. Durkje vertelt me dat we vandaag ook geestelijke verzorging aan boord zullen hebben, want aan de kleding te zien, stappen twee geestelijken het vliegtuig in. Als we nog eens goed kijken, denken we te zien dat de aartsbisschop één van de heren van dat tweetal is. Als ik de foto's van gisteren nog eens goed op onze camera bekijk, zijn we er vrijwel zeker van dat de Spaanse aartsbisschop Julián Barrio Barrio daar nu instapt; dus de aartsbisschop bij wie wij gisteren in de kathedraal van Santiago de pelgrimsmis bijwoonden. Als hij ons passeert in het vliegtuig vraag ik hem of hij inderdaad de aartsbisschop is. Dat bevestigt hij. Dan laat ik hem de foto zien die ik gisteren van nabij van hem maakte na afloop van de pelgrimsmis. Hij bedankt ons daarop voor het feit dat wij als pelgrims naar Santiago zijn gekomen en voor het feit dat we gisteren zijn pelgrimsmis hebben bijgewoond.

Santiago de Compostela > Madrid > Schiphol
Een half uur later vertrekt ons vliegtuig naar Madrid. In Madrid hebben we precies genoeg tijd om over te stappen op de tweede vlucht naar Schiphol, want als we bij de 'gate' aankomen, is het 'boarding time'.
Iets eerder dan gepland, arriveren we zo rond 18.30 uur op Schiphol Airport. Als we bij de bagageband staan te wachten op onze rugzakken, sms't Durkje nog even met Pieter over onze aankomst, waarop Pieter sms't dat hij straks voor ons een warme maaltijd klaar heeft staan als wij thuis komen. Dat zal dan zo rond 21.30 uur zijn. Het duurt betrekkelijk lang voordat de bagage op de band ligt en dan zijn we klaar om naar huis te gaan. We wandelen naar de aankomsthal om de bus naar het parkeerterrein van Schiphol te nemen, waar onze auto staat.

Petje af Pelgrims!!
Als we door de schuifdeuren de aankomsthal betreden, staan daar tot onze grote verrassing Baukje & Rauke en Pieter. Het is net een stel supporters, met petjes op, rugzakken op de rug, een regenponcho aan, wandelschoenen om de nek en een groot spandoek, met daarop de tekst 'Petje af Pelgrims!! Wat een hartverwarmend welkom van onze kinderen. Dan blijkt dat ze met zijn vijven eigenlijk van plan waren om ons in Santiago te verwelkomen, maar omdat wij niet in de meivakantie, maar al in de herfstvakantie in Santiago arriveerden en Jan Wijbe & Gaby nu drie maanden in Midden-Amerika verblijven, hebben ze gekozen voor een andere variant, maar voor ons zeker ook waardevol.Een buitenlandse jongedame die hier ook staat te wachten, maakt van ons vijven een mooie aankomstfoto.

Een bijzonder ervaring rijker
Die maaltijd thuis in Stiens wordt hem dus niet, dus daarom kiezen we ervoor om hier op Schiphol een restaurant in de aankomsthal te zoeken, waar we met zijn vijven even gezellig kunnen eten, alvorens we naar Stiens rijden. Als we het eten hebben besteld, krijgen Durkje en ik nog een welkomstkado van onze kinderen. Onze ouders en broers en zussen hebben allemaal een tekstbijdrage met felicitaties en waarderende woorden bij onze kinderen aangeleverd, die zij hebben gebruikt om een mooie pelgrimsjaarkalender voor ons te maken voor het jaar 2013. Daarbij hebben ze een perfecte selectie gemaakt van enkele van de mooiste wandelfoto's van onze pelgrimage van de afgelopen jaren, met als resultaat een hele mooie jaarkalender.
Na de maaltijd gaan Baukje & Rauke weer met de trein terug naar Groningen en rijdt Pieter met ons mee in de auto naar Stiens.
Thuisgekomen, ruimen we snel de meeste bagage uit de rugzakken op, gaat onze wandelkleding in de wasmachine en is het de hoogste tijd om naar bed te gaan. Morgen moeten we weer vroeg op, want om 7.30 uur gaan we weer aan het werk; een bijzondere ervaring rijker.

Een bijzondere mis in Santiago de Compostela

Zaterdag 27 oktober 2012

De botafumeiro wordt gebruiksklaar gemaakt

Late cafégasten

Pelgrims zijn gewend om vroeg op te staan, om al vóór dag en dauw de eerste kilometers op het pelgrimspad te wandelen. Durkje en ik zijn vandaag de hele dag in Santiago de Compostela, en niet van plan om vandaag nog kilometers te maken op de camino, ondanks het mooie, zonnige weer hier in Spanje. Vandaag is een rustige vakantiedag in deze prachtige pelgrimsstad, waar het bruist van Spanjaarden, toeristen en pelgrims.

We staan laat op en verlaten tegen 10.30 uur ons hotel om naar een café in de binnenstad te wandelen, waar we eerst een goed ontbijt zullen nemen. Vanuit het café dat we binnen gaan, hebben we óver het Praza Fonseca èn dóór de smalle Rúa do Franco het zicht op het Praza do Obradoiro, het grote plein dat vóór de kathedraal ligt.

We zijn voor de ontbijtkaart van dit café-restaurant late cafégasten, want tot uiterlijk 11.00 uur serveren ze hier een diep assortiment van verschillende soorten ontbijt. We zijn dus mooi om tijd om hier de dag met een stevig ontbijt te beginnen.

Vroege kerkgangers

Als we het ontbijt op hebben, lopen we direct naar de kathedraal, want Durkje en ik willen vandaag nogmaals de pelgrimsmis bijwonen in deze imposante kathedraal van Santiago de Compostela. Bij onze aankomst voor de mis van gisteren waren nagenoeg alle zitplaatsen al bezet, dus we willen er vandaag vroeg bij zijn om een mooi plaatsje in één van de zijbeuken van de kathedraal te verkrijgen.

Bij binnenkomst worden we door twee zaken verrast. Ten eerste zien we al direct bij binnenkomst dat er nog maar enkele zitplaatsen zijn bezet, dus er is nog volop gelegenheid om een mooie zitplaats te kiezen. 

Ten tweede zien we ook direct al dat het enorme wierookvat – de botafumeiro – vóór in de kerk hangt. Gisteren hing die er niet en hebben we ook het slingeren van dit wereldberoemde wierookvat niet meegemaakt. Het lijkt dus zo te zijn dat we vandaag geluk hebben, dat het wierookvat aan het eind van de mis wèl zal worden ingezet.

Pelgrims Elly & Wim

Zelfs op de twee voorste kerkbanken van één van de zijbeuken van de kathedraal is nog zitplaats vrij voor twee personen, dus we kunnen nog kiezen ook. We nemen plaats op de kerkbank met het beste zicht, met rechts van ons twee pelgrims, een man en een vrouw, en links van ons een enkele pelgrim, een man. We stellen ons aan elkaar voor. De man links van mij is een Spaanse pelgrim van middelbare leeftijd, die geen woord Engels spreekt, maar die wel graag een gesprek aangaat. Met het beetje Spaans dat ik beheers, kunnen we toch nog onze ervaringen uitwisselen. De Spanjaard heeft gisteren zijn pelgrimstocht volbracht. Hij vertelt dat hij de minimumvariant heeft gelopen, dus de laatste honderd kilometers van Sarría naar Santiago de Compostela. Hij vraagt naar onze reis. Als ik hem vertel dat wij in zeven jaren de hele afstand van de Nederlandse Waddenzee naar de Spaanse Atlantische Oceaan hebben gelopen, moet ik de hartelijke felicitatie van hem in ontvangst nemen, want van die prestatie is hij nogal nadrukkelijk onder de indruk.

De pelgrims die aan onze rechterzijde zitten, blijken Elly & Wim te zijn, afkomstig uit Nederlands Limburg. Zij hebben de hele tocht vanuit Maastricht naar Santiago de Compostela in twee delen gelopen, met een korte onderbreking van tien wandeldagen terug in Nederland, vanwege een peesontsteking van Elly en door het plotseling ziek worden van haar moeder in Nederland. Maar nu zijn ook zij gearriveerd in Santiago de Compostela en wonen - net als wij na gisteren - ook vandaag de mis bij. Zij gaan hierna nog door naar Finisterre en Muchía, alvorens ze huiswaarts keren. Er is elkaar veel te vertellen, dus voordat we het in de gaten hebben, is het al zover dat de mis aanvangt.

De mis van de aartsbisschop van Santiago de Compostela

Het loopt allemaal wat anders dan gisteren. We hebben al snel in de gaten dat het een bijzondere mis zal worden, niet alleen omdat de botafumeiro in het kruis van de kathedraal hangt. Het wordt voor ons een unieke mis, omdat de aartsbisschop van Santiago de Compostela, Julián Barrio Barrio, zèlf zal voorgaan in deze mis. In een lange stoet geestelijken betreedt de aartsbisschop het liturgisch centrum in het koor van de kathedraal. Alle pelgrims en alle andere aanwezigen worden welkom geheten en bedankt voor hun komst naar de mis in deze bijzonder kathedraal. Er wordt gezongen, gebeden en uit de Bijbel gelezen. Vertegenwoordigers van enkele gearriveerde Spaanse pelgrimsgroepen spreken de aartsbisschop toe, waarna Julián Barrio Barrio ook deze pelgrims in het bijzonder bedankt voor hun pelgrimage naar Sint Jacobus.

Eén lichaam wereldwijd

Aansluitend vieren we de communie. De aanwezigen worden genodigd om mee te doen aan deze viering en om een hostie in ontvangst te nemen. Ook Durkje en ik delen vandaag - samen met andere pelgrims en met honderden andere kerkgangers van over de hele wereld - mee in dat ene lichaam van Jezus Christus, die voor ons aan het kruis is gestorven om onze zonden te kunnen vergeven. Waar wij als pelgrims onderweg op de Spaanse camino al één grote, gezegende familie vormden, ontstaat hier in de viering als het ware één groot lichaam van de mensen van de Kerk van alle tijden en plaatsen. Ontvang en vorm hier en nu het lichaam van de Heer. Honderden mensen schuifelen stapje voor stapje naar voren om dat lichaam te delen, te vieren en te vormen.

Bewieroken van pelgrims

Na het dankgebed wordt de viering afgesloten. Een lange rij geestelijken in lange bruine pijen komt naar voren om het grote wierookvat naar beneden te halen en gebruiksklaar te maken. Daarna gaan ze naar het dikke slingertouw en trekken ze met zijn allen de botafumeiro weer de lucht in. Eén van de mannen trekt het wierookvat in de richting van de pelgrimspoort en duwt hem dan in onze richting.

Dan begint het spektakel van de slingerende botafumeiro. Middels een ingenieus systeem in de kruiskoepel van de kathedraal brengen de mannen aan de touwen het ongeveer 60 kilo zware wierookvat in een lange, indrukwekkende slingerbeweging tot grote hoogte in de zijbeuken van de kathedraal. Het wierookvat raakt de koepel van de zijbeuken net niet en komt dan met een enorme snelheid aan de dikke kabel weer naar beneden, om daar vlak boven onze hoofden langs te scheren, om dan weer naar de andere kant van de kathedraal door te slingeren.

Vele malen suist de botafumeiro vlak boven onze hoofden, daarbij één en al rook en geur van wierook in de kathedraal achter latend. Al vele jaren worden de pelgrims van Sint Jacobus door dit wierookvat bewierookt. Wie pelgrim is of is geweest, en wie derhalve de geur van pelgrims op de camino kent, kan zich heel goed voorstellen dat het bewieroken van pelgrims in deze kathedraal geenszins een overbodige luxe was, en nog is.

Als de botafumeiro langs ons suist, hoor ik niet alleen dat suizen, maar ook de kreten van vrees, verbazing en verrukking van de mensen om ons heen. Dit moet je (als pelgrim) eens meemaken in je leven.

Nabetrachting

Na de mis blijven we met zijn vieren nog even napraten in de kathedraal. Ook een ouder Canadees pelgrimspaar voegt zich bij ons. Zij hebben in de afgelopen dagen regelmatig Wim & Elly ontmoet. De Canadese steekt haar belevenis van zojuist niet onder stoelen of banken; ook zij heeft hier in de kathedraal zonet iets moois beleefd. De grootsheid van dit botafumeiro-spektakel vergelijkt zij met de grootsheid van God, maar tegelijk geeft ze ook aan dat de grootsheid van deze wierookslinger slechts een fractie laat zien van wie God voor ons is en betekent.

Passie delen

Durkje en ik gaan weer terug naar ons hotel, waar we eerst lunchen. We nemen dan even rustig de tijd om wat te lezen en om ons reisverslag te schrijven. Ondertussen check ik ook de mailbox van de afgelopen week. Daarin valt mijn oog op een bijzonder mailtje, geschreven door Baukje Douma, een studiegenote van mij van wel 30 jaar geleden, met wie ik al die jaren geen contact heb gehad. Baukje schrijft me dat zij op internet heeft gezien dat ik bestuursvoorzitter ben van de Stichting Jabikspaad Fryslân en dat ze afgelopen zondag met haar echtgenoot de laatste wandeletappe van het Fries-Overijsselse Jabikspaad heeft volbracht. Dat is dus op dezelfde dag waarop Durkje en ik het Spaanse Jabikspaad (de camino) hebben afgerond. Vandaag blijkt me dat we de passie voor langeafstandswandelen delen en dertig jaar na afstuderen delen we nota bene op dezelfde zondag het afronden van een Jacobspad, weliswaar ruim 3.200 kilometer van elkaar verwijderd, maar toch als beide echtparen op dezelfde zondag aankomen bij Sint Jacobus. 

Spaans slotdiner

Aan het eind van de middag wandelen Durkje en ik nog eens weer door de middeleeuwse winkelstraten van Santiago de Compostela. Op het moment dat de eerste winkels sluiten, gaan we naar een restaurant in de Rúa do Vilar dat we eerder vandaag al selecteerden. Het is een modern restaurant, met een menukaart met vooral Spaanse menu’s. We sluiten onze pelgrimage af met een goede fles Spaanse wijn, waarbij we een heerlijke Paëllaschotel laten serveren.

Vaarwel Sant-iago

Na ons slotdiner wandelen we nog even naar de voorzijde van de kathedraal van Santiago (de Compostela), om nog een laatste blik op deze bijzondere kathedraal van deze bijzondere bedevaartsstad te werpen. Het is stil op het Praza Obradoiro. Schijnwerpers werpen hun licht stemmig op de imposante gevel van de kathedraal. Op het midden van het plein, waar bij enkele gedenkstenen in de bestrating de diagonalen van het plein bij elkaar komen, sluiten Durkje en ik onze jarenlange pelgrimage op passende wijze samen af. Hier eindigt onze indrukwekkende pelgrimstocht op deze al even indrukwekkende plaats, in het donker, dat weliswaar wordt verbroken door het hoog over ons gaande schijnsel van de schijnwerpers boven op het gemeentehuis, licht aangevuld door het heldere schijnsel van de volle maan, die boven de kathedraal staat.

Vele eeuwen zijn hier pelgrims aangekomen, hebben hier pelgrims gestaan, hebben pelgrims gelachen en gehuild, uitgelaten gesproken en intiem gezwegen, en zijn vanaf deze plaats miljoenen pelgrims weer teruggekeerd naar huis.

Nog één nacht, en dan gaan ook wij weer naar huis terug.

De kathedraal laten we hier achter, maar wat we voor altijd met ons mee zullen dragen, zijn de mooie beelden, de waarde(n)volle ontmoetingen en de dierbare herinneringen aan al die (ook niet) beschreven unieke ervaringen; al die verhalen, die we tijdens de rest van ons leven zorgvuldig in ons hart zullen bewaren, die ons zullen blijven vormen tot wie wij zijn, voor elkaar en voor een ieder met wie wij (samen)leven & (samen)werken.

Terug in Santiago de Compostela

Vrijdag 26 oktober 2012 

De pelgrimsmis in de kathedraal van Santiago de Compostela

Vroege cafégasten

Om 7.10 uur worden we wakker van de wekker. Gisteravond hebben we onze rugzakken al ingepakt, dus we kunnen nu na opstaan, wassen en aankleden spoedig uitchecken uit het hotel, om naar het busstation van Finisterre te wandelen.

Tegenover het busstation is een café, waar zes andere pelgrims op een ontbijt wachten. Durkje en ik bestellen hier eveneens ontbijt en de cafébaas doet erg zijn best om voor iedereen het ontbijt zo snel mogelijk op de tafels te serveren. Alles moet tegelijk: koffie zetten, brood roosteren, ontbijtbestek en broodbeleg klaarleggen en sinaasappels uitpersen om verse jus d’orange te serveren. Ondertussen komen ook nog twee andere pelgrims binnen en daarna ook nog de drie Canedese pelgrims uit de ‘Kamloops-area’, maar die laatste drie oudere dames hoeven straks de bus niet te halen, want zij wandelen vandaag eerst nog door naar Muchía.

Bus(je) komt zo

Onze bus vertrekt om 8.20 uur richting Santiago de Compostela, althans, dat staat op de dienstregeling. Dat het uiteindelijk 8.45 uur wordt, daarover horen we niemand klagen. Iedereen is al lang blij dat de bus er is en dat men mee terug kan naar Santiago de Compostela.

Als de bus arriveert, moet hij verderop in de zeehaven eerst nog keren, en als hij dan weer terug komt, kan iedereen zijn rugzakken onder in de bus leggen. De fietsende pelgrim mag als laatste zijn fiets aan de andere zijde onderin de bus leggen. Hij hoeft niet terug te fietsen, maar kan de busrit van ruim twee en een half uur in alle rust ook meemaken.

Stopdienst

De bus zit voor ongeveer driekwart vol met ongeveer 40 terugkerende pelgrims. Tijdens het wachten op de bus stond iedereen nog gezellig met elkaar te praten, maar nu de bus vertrekt, zitten de meesten stil naar buiten te kijken, zachtjes met hun wandelmaatje te praten en af en toe even een uiltje te knappen.

De bus maakt een lange tocht langs de zuidelijke kustroute van het schiereiland waar Finisterre op ligt. We rijden door een groot aantal kustplaatsjes. Hier en daar stappen Spaanse passagiers in en uit. De bus komt en blijft nagenoeg de hele reis vol, maar door het in- en uitstappen is er voortdurend nog net voldoende zitplaats voor alle passagiers.

Een inpandig busstation

Als we ongeveer twee uren langs de oceaankust hebben gereden, gaan we landinwaarts, richting Santiago de Compostela, nu nog ongeveer 40 kilometer. Het laatste stuk gaat snel, namelijk over de snelweg. 

In Santiago aangekomen, rijdt de buschauffeur behendig met de grote bus door het drukke verkeer van de stad en brengt hij ons naar het busstation van Santiago. Het is een bijzonder busstation, want het is gelegen in een heel groot gebouw van twee verdiepingen, waar alle bussen aan de achterzijde naar binnen rijden en in het gebouw stoppen bij de inpandige bushalte. Na het uitstappen ga je met de roltrap naar boven en dan sta je op de begane grond aan de voorzijde van het busstation.

Inchecken in Santiago

Omdat het busstation aan de buitenrand van de stad ligt en we nog 55 minuten hebben alvorens de mis aanvangt in de kathedraal, kiezen we ervoor om ons met de taxi naar ‘ons’ hostal Fornos in de binnenstad te laten rijden. Daar krijgen we direct een mooie hotelkamer toegewezen, waar we linea recta onze rugzakken deponeren, om dan onmiddellijk het hotel weer te verlaten, om naar de kathedraal te lopen, waar om 12.00 uur de mis begint.

Net op tijd voor de mis

Als we door de pelgrimspoort om 11.40 uur de kathedraal betreden, zijn nagenoeg alle kerkbanken al vol. In een zijbeuk vinden we nog een plaatsje voor twee personen. Dan wachten we ongeveer een kwartiertje, alvorens de mis aanvangt in deze volle kerk.

Een non betreedt het koor van de kerk en zingt ons alvast een aantal korte liederen voor, opdat we die tijdens de mis kunnen meezingen. Eén van die liederen is het welbekende ‘Ubi caritas’, dat straks tijdens de communie gezamenlijk zal worden gezongen.

Ontmoeting met pelgrim Joost Bol

Tijdens de mis lopen ook mensen in de rondgang van de kathedraal. Links van ons loopt een man, die iets verderop aan de voet van een pilaar gaat zitten, om de mis ook bij te wonen. Ineens zie ik dat het Joost Bol is, de voorzitter van het Nederlands Genootschap van Sint Jacob, de organisatie waarmee wij als Stichting Jabikspaad Fryslân nauw samenwerken voor wat betreft het faciliteren van het pelgrimeren in en vanuit Fryslân, Nederland en richting Santiago de Compostela. Als voorzitters van onze beide pelgrimsorganisaties kennen we elkaar, dus dan is het verrassend om elkaar zo onverwacht hier in Santiago de Compostela te ontmoeten, op de plaats waar het in onze beide organisaties grotendeels om draait: dit Spaanse bedevaartsoord en de pelgrimage er naar toe.

We begroeten elkaar tijdens de mis even kort en spreken na de mis nog wat langer met elkaar. Joost is gisteren gearriveerd vanuit Irún, vanwaar hij zijn pelgrimage over de 'Camino del Norte' richting Santiago de Compostela heeft volbracht. Hij liep de Camino del Norte en Durkje en ik de Camino Francès, en allen nu als pelgrims bijeen in Santiago de Compostela.

Installeren en communiceren

Na de mis gaan we terug naar ons hostal, om ons daar te installeren. We hadden daar zojuist namelijk alleen de rugzakken in de hotelkamer gelegd en zijn direct daarna richting kathedraal gegaan voor de mis.

In het hotel is ook gelegenheid om ons wandelverslag verder te schrijven en om via Facebook en email familie, vrienden en kennissen op de hoogte te stellen van onze voortgang en positie.

Voorzitter&Voorzitter in Santiago

Halverwege de middag wandelen Durkje en ik weer het centrum in.

In de aanlooproute naar de kathedraal van Santiago de Compostela komen we toevallig Joost Bol weer tegen, in nota bene de Rua do Vilar, de straat waar ook het pelgrimsbureau is gevestigd. Een mooi moment is dit om met zijn drieën even terug te blikken op onze beide camino’s, de Camino del Norte die Joost heeft gelopen en de Camino Francès die Durkje en ik hebben gelopen.

Het is allemaal teveel voor alleen een koffiesessie, dus we verlengen onze terrassessie met een goed glas Spaanse rode wijn en zo zitten we tamelijk lang genoeglijk bijeen, terwijl af en toe andere – ons al dan niet bekende – pelgrims voorbij wandelen.

We nemen afscheid en zullen elkaar over acht dagen in Nederland allicht weer ontmoeten, tijdens de najaarsvergadering van ons pelgrimsgenootschap, dat we op 3 november 2012 in Zwolle zullen hebben.

Pilgrim Brian from Florida

Joost gaat de kathedraal in en wij wandelen door de smalle middeleeuwse straatjes van het voetgangersgebied nabij de kathedraal van Santiago de Compostela. De populatie hier in deze gezellige winkelstraten van Santiogo bestaat grotendeels uit Spanjaarden, maar je ziet ook een groot aantal buitenlandse toeristen, en zeker ook veel pelgrims van over de hele wereld.

We sluiten deze mooie dag af met een diner in één van de restaurants in de Rua do Vilar. Als we genieten van ons hoofdgerecht, zie ik pelgrim Brian ons restaurant binnenwandelen met zijn echtgenote en haar ouders. We hebben Brian in de afgelopen dagen enkele malen ontmoet op de Camino Finisterre tussen Santiago de Compostela en Finisterre. Brian en zijn vrouw liepen de Camino Francès samen, maar doorlopen naar Finisterre was voor haar een station te ver vanwege een knieblessure. Hier in Santiago zijn ze weer herenigd en ook haar ouders zijn er hier bij gekomen. Ze nemen plaats aan de tafel naast ons. Het resultaat is al weer een gezellige pelgrimsavond.

Pelgrimeren van Finisterre naar Cabo Fisterra

Dit is het eindpunt van onze pelgrimage op Cabo Fisterra

Van Zwarte Haan naar Cabo Fisterra

Camino Finisterre > Santiago de Compostela – Cabo Fisterra

Van Finisterre naar Cabo Fisterra

Donderdag 25 oktober 2012 – 4 km.
Dag 156: 3362 - 3366 km. 

De laatste vier kilometers

Het is al bijna 10.00 uur als ik het grote dubbele raam van onze hotelkamer van Hotel Finisterre open draai. De geluiden van de zeemeeuwen nabij ons hotel in Finisterre zijn direct goed hoorbaar. De zee is maar zo’n honderd meter verwijderd vanaf ons hotel, en luid roepende meeuwen horen dan ook echt bij zo’n havenplaatsje aan de Atlantische Oceaan.

Durkje en ik doen het vanmorgen rustig aan. We hoeven vandaag maar 4 kilometer te lopen, van Finisterre naar Cabo Fisterra. En hetzelfde aantal kilometers terug brengt de kilometerteller voor vandaag maar op totaal acht kilometer. Die twee uurtjes wandelen willen we aan het begin van de middag doen.

Om 12.00 uur zitten we aan een stevig ontbijt op het overdekte terras van één van havenrestaurants van Finisterre. 

Twee camino’s

Als we aan het ontbijt zitten, komt de Nederlandse pelgrim Peter Gog ook op het terras. Hij vertelt dat hij gisteren tot aan Cee is gelopen en dat hij daar heeft overnacht in een nagenoeg lege pelgrimsherberg. Vanmorgen is hij van Cee naar Finisterre gewandeld en zojuist heeft hij zijn rugzak achtergelaten in de herberg, waar hij de komende nacht overnacht. Met z’n drieën drinken we gezellig nog een kop koffie. Wij vertrekken; Peter neemt dan nog een extra kop koffie.

Om 12.30 uur staan Durkje en ik bij de zeehaven klaar voor onze laatste dag op de camino. We kopen nog enkele ansichtkaarten en tappen wat geld uit een gelduitgifteautomaat van de plaatselijke bank, en dan zijn we klaar voor onze laatste etappe.

Na afgelopen zondag de Camino de Santiago afgerond te hebben, zullen we vandaag ook de Camino Finisterre achter ons laten. Vier dagen wandelen van Santiago de Compostela naar Cabo Fisterra vormen voor ons samen de Camino Finistera. Als we vandaag in Cabo Fisterra arriveren, hebben we in 156 wandeldagen de hele afstand van de Nederlands-Friese Waddenzeekust naar de Spaans-Galicische Atlantische Oceaankust afgelegd, over een afstand van 3.366 kilometer. Nog maar vier kilometer, en dan het is voorbij. We vertrekken na ons ontbijt vanuit het centrum van Finisterre.

Naar de kaap

Door de smalle straatjes van Finisterre gaan we stijgend in zuidelijke richting het havenplaatsje uit. In Finisterre passeren we de kapel Bo Succeso en aan de rand van Finisterre komen we langs de Sint-Mariakerk. Dan volgt een hooggelegen asfaltweg langs de oostkust, naar het meest zuidelijke punt van het schiereiland, naar de Kaap (Cabo) van Fisterra.

Als we vlak buiten Finisterre zijn, zien we dat ook medepelgrim Peter al onderweg is. Hij loopt een eindje vóór ons.

We laten Finisterre achter ons. Het is een heerlijk zonnige dag. Het is lichtbewolkt en de blauwe lucht zorgt ervoor dat ook het oceaanwater een mooie blauwe kleur heeft. Het is een mooie nazomerdag om hiermee onze pelgrimage af te sluiten.

Aan de rechterkant van de weg staan enkele kleine bouwwerken, waarvan de buitenmuren zijn beschilderd met onder andere een pelgrim en met enkele woorden van welkom in Finisterre.

Ongeveer halverwege dit traject passeren we het pelgrimsmonument langs de kant van de weg.

Vanaf dit punt kunnen we in de verte de vuurtoren op de kaap van Fisterra al zien staan. Nu nog bijna twee kilometer en dan zijn we er.

De laatste kilometer loop je recht op de vuurtoren af.

Cabo Fisterra

Het is ongeveer 13.10 uur als we Cabo Fisterra naderen.

Bij het kruis ‘Cruz da costa da morta’ biedt een andere pelgrim ons aan een foto van ons samen te maken. Dat aanbod accepteren we graag. Hij maakt een mooie foto van ons, waarbij wij staan op de hoog boven het oceaanoppervlak uitstekende rots.

Het stenen ‘Cruz da costa da morte’ staat vlakbij de vuurtoren van Cabo Fisterra.

0,00 km

De volgende ‘mijl’paal hier op Cabo Fisterra is de nul-kilometerpaal. Jarenlang hebben Durkje en ik vele kilometers gelopen, en steeds onderweg kilometerpalen zien staan, waarop grote afstanden stonden tussen die paal en het eindpunt van onze tocht. Maar nu staan we eindelijk bij de kilometerpaal met het opschrift ‘0,00 km’. Duidelijker kun je het niet krijgen. We zijn nu dus onherroepelijk gearriveerd op het eindpunt van onze pelgrimstocht: Cabo Fisterra!

We lopen door naar de vuurtoren van Cabo Fisterra.

Pelgrimskleding verbranden

Links van het vuurtorengebouw is een stenen trap naar beneden, naar de rotsen van de oceaankust.

Beneden vóór ons op de brede rotspunt staan hier en daar groepjes mensen bij verschillende brandhaarden.

Hier is het gebruikelijk dat de arriverende pelgrim zijn of haar oude, versleten pelgrimskleren uittrekt om die te verbranden. Zo wordt het pelgrimsleven achter zich gelaten. Het is een oude ceremonie, die tot op heden nog in ere wordt gehouden.

Ook een groep jongelui die gezamenlijk vóór ons uit naar Cabo Fisterre is gelopen vanuit Finisterre heeft zich voorbereid op dit pelgrimsritueel. Hier en daar staan groepjes jongeren bij een brandhaard om één voor één iets van hun kleding te verbranden.

Hier op de rots ontmoeten Durkje en ik ook pelgrim Peter Gog weer. Ook hij voltooit hier op ‘het eind van de wereld’ (Finisterre/Fisterra) zijn wekenlange pelgrimstocht. We vieren dat met zijn drieën als Nederlanders op deze Spaanse rotskust.

Dan is het ook aan ons om deel te nemen aan het pelgrimsritueel. Oude wandelsokken komen uit de rugtas. Versleten sokken zijn het, die dun zijn geworden van de vele kilometers die ze hun dienst aan ons hebben bewezen tijdens de lange wandeldagen van de afgelopen jaren. Durkje en ik zoeken een brandhaard op de rotsen, om ook tot verbranding van dit gering ogende, maar wel essentiële wandeltextiel over te gaan. Peter Gog legt dit alles met onze fotocamera vast.

De lichtgekleurde wandelsokken worden al snel prooi van het vuur.

Als de sokken eenmaal vlam hebben gevat, staan ze in een ommezien in lichte laaie en resteert al snel slechts een beetje as.

Ook om ons heen gaat de kledingverbranding bij de jongelui onverminderd door.

Nog een laatste blik over de grote rotssteen heen is genoeg om te constateren dat niet meer zichtbaar is dat wandelsokken van Durkje & Wiep hier hun eind vonden. Rituelen horen bij het leven, zo ook hier.

Een groepje Aziatische toeristen is druk in de weer om me te fotograferen als ‘de kledingverbrandende pelgrim’. Ergens aan de andere kant van de wereld zullen allicht die beelden worden getoond en gezien; van die pelgrim met zijn grote pelgrimshoed en pelgrimsuitrusting, die een deel van zijn kleding verbrandde op het eind van de wereld, zoals een pelgrim dat betaamt.

Vanaf hier kunnen Durkje en ik alleen nog maar terug wandelen. Verder kan niet, want hier houdt de bewandelbare wereld echt op.

Video-boodschappen

Nu wil het geval dat wij van onze kinderen eergisteren al een sms-je kregen, waarin stond dat we ervoor moesten zorgen dat wij in elk geval onze minilaptop bij ons moesten hebben op de dag dat wij het laatste traject van onze pelgrimstocht zouden lopen. Pieter zou namelijk op onze laptop - ergens tussen ‘program files’ - voor ons enkele boodschappen hebben verstopt van alle kinderen afzonderlijk, die wij zouden moeten bekijken op het moment dat wij niet meer verder kunnen op het eind van onze pelgrimage. Boodschappen op het keerpunt van heen en terug staan dus kennelijk op onze kleine reiscomputer. Nieuwsgierig proberen we al op de rotspunt te bekijken wat die boodschappen zouden kunnen zijn. Maar door het felle zonlicht kunnen we niets op het beeldscherm van de laptop zien.

We zullen dus ergens binnen - in één van de gebouwtjes hier op de Kaap - een donkere plek moeten zoeken, waar we wel kunnen zien welke boodschappen onze kinderen aan ons meegeven voordat we terugkeren.

Als we bij de rotsen omhoog klimmen, komen we langs het bronzen beeldje van een wandelschoen van een pelgrim, die hier is bevestigd op een rots.

Wandelen in de Bijbel

In de vuurtoren is een expositie. We gaan daar naar binnen en zoeken in één van de tentoonstellingsruimtes een tafel waarop we het laptopje kunnen plaatsen, om de boodschappen te kunnen lezen.

Diep in een onbeduidende mappenstructuur vinden we op aanwijzing van het ontvangen sms-bericht een map met daarin enkele bestanden van onze kinderen. Vol verwachting openen we achtereenvolgens de berichten.

In het filmbestand van Pieter verschijnt een filmpje van Pieter vóór de webcam van zijn computer thuis. Pieter verontschuldigt zich voor zijn gebrek aan creativiteit, maar komt daarna wel met een indrukwekkende boodschap. Pieter heeft in de Bijbel teksten gezocht die gaan over wandelen. Hij leest ons in zijn videoboodschap voor over wandelen in de Bijbel. Daarna volgt een korte uitleg, waarbij hij de link legt naar de wijze waarop en de opgewekte stemming waarin wij altijd weer thuis komen na meerdaagse langeafstandswandelingen.

Petje af

Het tweede filmpje is van Baukje & Rauke. Ze zitten thuis naast elkaar in beeld en doen tegelijk een oranje petje op. Na hun introductie doen ze de petjes weer af, onder het roepen van hun thema ‘Petje Af’. Ze vertellen dat ze af en toe wel eens gekscherend een foto of een filmpje maken, waarbij zij Durkje en mij als fanatieke wandelaars portretteren (waarbij ze illustratief een voorbeeld van zo’n foto en filmpje als bestand bijsluiten), maar dat ze de prestatie inzake onze lange pelgrimstocht vooral waarderen.  Een ander filmpje dat ze hebben bijgesloten, is het filmpje van ‘The making of Petje af”. Dat is een humoristisch filmpje met daarin alle bloopers tijdens de productie van hun videoboodschap. Petje Af!

Message from Panama City

We willen ook het derde bestand nog bekijken, maar dan komt een medewerker van de vuurtoren ons vertellen dat de vuurtoren nu dicht gaat. We nemen de laptop mee naar buiten en gaan naar het restaurant enkele meters verderop. Om de emotie van de eerste filmpjes even weg te drinken, bestellen we eerst maar eens twee koppen thee.

Dan gaan we ook het filmpje van Jan Wijbe & Gaby bekijken. Zij zijn al twee weken onderweg in Centraal-Amerika en hebben op de boulevard van Panama Stad een videoboodschap gemaakt, waarin ze ons feliciteren met onze wandelprestatie, en tenslotte de suggestie dat het voor ons nu wellicht tijd wordt om vooral te genieten van de rust ná dit intensieve wandelproject.

Kinderen zo ver weg en toch ook zo dichtbij

Buitengewoon indrukwekkend en emotioneel is het om van onze kinderen zulke hartverwarmende videoboodschappen te ontvangen, waarin ze laten zien en horen hoe zij persoonlijk aankijken tegen ons jaren durend doorzettingsvermogen om de hele pelgrimage van begin tot eind te voltooien. Dankbaar voor het geluk dat ons van onze kinderen - en op deze wijze - ten deel valt, praten we na over wat wij samen op het scherm zagen, wat we in de boodschappen hoorden en wat dat voor ons betekent.

Het eerste wat Durkje daarna doet, is alle kinderen een uitgebreid sms-bericht sturen, waarin we melden dat we het eindpunt hebben bereikt, dat we hun videoboodschap hebben bekeken, en dat we hen hartelijk bedanken voor deze gevoelige woorden en beelden.

Als ouders en kinderen zijn we nu duizenden kilometers van elkaar verwijderd, maar hier op de Cabo Fisterra zijn we dit uur wel héél dicht bij elkaar.

Dan is toch het moment gekomen om terug te keren. We verlaten het restaurant op de kaap.

Peace please

We realiseren ons dat we de Vredespaal hier op Cabo Fisterra nog niet hebben gezien. Vanaf de hoge rots waarop het restaurant staat, zien we dat de Vredespaal tussen het restaurant en de vuurtoren staat. We gaan nog even naar het uitzichtpunt waar de Vredespaal staat. Op de paal staat in vier talen de volgende tekst: ‘May Peace Prevail On Earth’. Daar hoef je geen woord aan toe te voegen.

Durkje en ik blikken hier op het eindpunt van onze pelgrimstocht nog eenmaal over de oceaan. De dreigende bewolking trekt op in onze richting. Je kunt zien dat er regen op komst is. Helemaal in de verte, op de horizon, schijnt de zon op het water. We zien de horizon als een witte – door de zon beschenen – streep op de scheiding van lucht en water.

Na zonneschijn komt regen

Dit beeld betekent het eind van onze pelgrimstocht. We keren om en wandelen terug naar Finisterre.

We zijn nog maar net op weg, als het al begint te regenen. Eerst zacht, later harder en zo wisselt die hevigheid van de regen voortdurend. Twee pelgrims, de één met poncho, de ander met paraplu, komen weer aan in de haven van een regenachtig Finisterre.

Ter hoogte van het emigrantenmonument bij de haven overleggen we wat we nu gaan doen.

Ga heen in Vrede

Vanaf het hoger gelegen buitenterras van het havenrestaurant horen we roepen. Eén van de drie oudere dames van het Canadese pelgrimstrio roept en zwaait naar ons. We besluiten daar bij hen een kop koffie te gaan drinken, om ook afscheid van de Canadezen te nemen. Op het terras aangekomen, zien we dat ook de Duitse pelgrim Ralf bij hen op het terras zit.

Ralf moest de laatste dag alleen lopen, omdat zijn wandelmaat uitviel wegens een ernstige voetblessure. Gisteren zijn we samen met Ralf onze pelgrimsdag begonnen, onderweg hebben we hem veel ontmoet en met zijn drieën zijn we in Finisterre aangekomen. In het gemeentehuis van Finisterre hebben we gedrieën onze pelgrimscertificaten van de Camino Finisterre in ontvangst genomen.

Met zijn zessen sluiten we hier op het terras in Finisterre onze pelgrimstocht af: drie Canadezen, één Duitser en twee Nederlanders. Gezien onze samenstelling qua nationaliteiten realiseer ik me dat er sinds de bevrijding aan het eind van de Tweede Wereldoorlog ook veel ten goede is veranderd. We leven in een tijd van eenwording, in Europees verband, maar ook in ‘global’ opzicht.

De camino is een mooi en waarde(n)vol voorbeeld van een ontmoetingsplaats van mensen van over de hele wereld. De populatie van pelgrims op de camino gaat door alle nationaliteiten, religies en culturen heen. Het is één grote familie van pelgrims, die elkaar op de camino leren kennen en waarderen in de ontmoetingen onderweg, en in alle momenten van rust.

• Hier op de camino is het niet van belang welke status je hebt in je thuisland.
• Hier op de camino is iedereen gelijk, namelijk: pelgrim door ruimte en tijd.
• Hier op de camino telt alleen maar dat je mens bent voor elkaar.
• Hier op de camino wordt iets zichtbaar van het met Kerst zoveel bezongen ‘Vrede op Aarde’.

Of, zoals de Vredespaal op Cabo Fisterra,

op het eind van wereld zegt:

‘May Peace Prevail On Earth’.