Martenastate ook van W.C. de Groot

Maandag 11 mei 2009

Vanmiddag ben ik even op mei-bezoek geweest op het botanisch-weelderige landgoed van Martenastate in Cornjum. Deze state (en landgoed) is genoemd naar één van zijn eerste bewoners: de heer Duco Martena, ooit getypeerd als staatsman, held en geleerde in de geschiedschriften van Wopke Eekhof.

De laatste bewoner van de voormalige state was jonker Duco Martena van Burmania Vegelin van Claerbergen. Aangezien hij geen nazaten had, vermaakte hij Martenastate aan de kerkvoogdij van Cornjum. De Nederlandse Hervormde gemeente werd daarmee echter eigenaar van een vervallen en verpauperd hoofdgebouw.

De kerkvoogdij besloot in 1899 de voormalige state te slopen en te vervangen door een “slot”. Dit gebouw bestaat nog steeds en is gelegen op het eiland in de slotgracht van het park van Martenastate. Het tegenwoordige Martenastate is een ontwerp van de bekende Leeuwarder architect Willem Cornelis de Groot (1853-1939), die dit miniatuur-kasteeltje ontwierp in Neo-Renaissancestijl, met de opvallende "sipel op 'e toer": het ui-vormige dak van de toren.

In de nu kleinere 19e-eeuwse state zijn ornamenten van de oude state hergebruikt. Het in neorenaissancistische trant uitgevoerde miniatuurkasteeltje heeft een L-vormige plattegrond met een traptoren in de oksel van de vleugels. De toren heeft een vierzijdige onderbouw, die overgaat in een achtzijdige bovenbouw als overgang naar de ui-vormige bekroning. Beide vleugels kregen verzorgde trapgevels met zware hoekschoorstenen. Boven de ramen zijn hoge boogtrommels met siermetselwerk (à la W.C. de Groot) aangebracht. De schildhoudende leeuwen op een zware cordonlijst tegen het torentje en op de hoek van de lange vleugel zijn nog onderdelen van de oude state.

Een bijzondere state, zo in het buitengebied tussen Leeuwarden en Stiens. Een mooie "W.C. de Groot", de architect die in Leeuwarder zulke prachtige bouwwerken op zijn naam zette; denk maar eens aan het Gabbema Gasthuis (1906) in de Leeuwarder Wybrand de Geeststraat, ook zo'n monumentaal topstuk van deze vermaarde architect.

Gele school op het erf van Dago

Woensdag 18 maart 2009

De Dienst Welzijn van de Gemeente Leeuwarden is opdrachtgever van de bouw van de Brede School op Techum. De gemeente loopt met de bouw vooruit op de verwachte toestroom van kinderen. De gemeente heeft zich ingespannen om hiermee een inspirerende leeromgeving en centrumfunctie voor de nieuwe woonwijk "De Zuidlanden" te realiseren.

De in Amsterdam werkende Japanse architect Yushi Uehara heeft met zijn bureau Zerodegree Architecture een eigen interpretatie gegeven van de Friese stolpboerderij. De ontwerpfilosofie bij de vormgeving van het gebouw is volgens Uehara, dat het gebouw een trotse blik geeft op het verleden en zich daarbij tevens afvraagt hoe de cultuur een toekomstige vernieuwing zou belichamen. Onder een grote kap worden 15 leslokalen, een kinderopvang, een peuterspeelzaal en een sportvoorziening gerealiseerd. De brede school Techum beoogt hiermee een ruimtelijke relatie aan te gaan met de originele stolpboerderij, die naast de school staat.

Deze brede school kan al vanaf de start van het ontstaan van de wijk zijn belangrijke functie als centrum voor onderwijs, sport, peuter- en kinderopvang vervullen. De drie schoolbesturen (openbaar, christelijk en katholiek), de BV-Sport, de SKL-Kinderopvang en HWL-peuterspeelzalen verheugen zich over het feit dat de kinderen direct in hun eigen wijk naar school (bovenverdieping), naar de sportzaal (benedenverdieping), de kinderopvang en naar de peuterspeelzaal kunnen. Alle partijen spannen zich in om de brede school nog voor het volgende schooljaar (2009-2010) in gebruik te nemen. Op dit moment is de buitenkant van de nieuwbouw ingepakt met het welbekende gele isolatiemateriaal, alvorens het exterieur zijn definitieve aankleding krijgt.

Volgens mijn oud-collega (destijds CHN-PABO-directeur) Karel Gildemacher (momenteel naamkundige bij de Fryske Akademy te Leeuwarden) is Techum de verbastering van "Dacheim", hetgeen "het erf van Dago" zou kunnen betekenen.